تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٣ - ١- تعصبات شديد نژادى و قبيلگى

عذابهاى دنيا و بلاهاى نابود كننده و مجازات" استيصال" است.

*** لذا به دنبال آن مى‌فرمايد: در اين حال آنها به خود مى‌آيند و از گذشته ننگين خود پشيمان، و از آينده وحشتناك خويش سخت نگران مى‌شوند و" مى‌گويند آيا به ما مهلت داده مى‌شود" تا ايمان بياوريم و گذشته خراب خود را آباد سازيم؟! (فَيَقُولُوا هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُونَ‌).

نكته‌ها:

١- تعصبات شديد نژادى و قبيلگى‌

بدون شك انسان به هر سرزمين يا قبيله و نژادى تعلق داشته باشد نسبت به آن عشق مى‌ورزد، و اين پيوند علاقه او با سرزمين و قوم و نژادش نه تنها عيب نيست بلكه عامل سازنده‌اى براى همكاريهاى اجتماعى او است، ولى اين امر حسابى دارد، اگر از حد بگذرد به صورت مخرب و گاه فاجعه آفرين درخواهد آمد، و منظور از تعصب نژادى و قبيلگى كه مورد نكوهش قرار مى‌گيرد همين" افراط" است.

" تعصب" و" عصبيت" در اصل از ماده" عصب" به معنى پى‌هايى است كه مفاصل را به هم ارتباط مى‌دهد، سپس هر گونه ارتباط و به هم پيوستگى را تعصب و عصبيت ناميده‌اند، اما معمولا اين لفظ در مفهوم افراطى و مذموم آن به كار مى‌رود.

دفاع افراطى از قوم و قبيله و نژاد و وطن، سرچشمه بسيارى از جنگها در طول تاريخ بوده است، و عاملى براى انتقال خرافات و زشتيها- تحت عنوان آداب و سنن قبيله و نژاد- به اقوام ديگر شده است.