تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٤ - ١- تعصبات شديد نژادى و قبيلگى

اين دفاع و طرفدارى افراطى گاه به جايى مى‌رسد كه بدترين افراد قبيله در نظر او زيبا، و بهترين افراد قبيله ديگر در نظر او زشت و شوم است، و همچنين آداب و سنتهاى زشت و زيبا، و به تعبير ديگر تعصب نژادى پرده‌اى است از خود خواهى و جهل كه بر روى افكار و درك و عقل انسان قرار مى‌گيرد، و قضاوت صحيح را از كار مى‌اندازد.

اين حالت عصبيت در ميان بعضى اقوام صورت حادترى دارد، از جمله گروهى از عرب كه به تعصب، معروف و مشهورند و در آيات فوق خوانديم، تعصب عربى جاهلى تا آن حد بود كه اگر قرآن بر غير عرب نازل مى‌شد هرگز به آن ايمان نمى‌آوردند.

در روايات اسلامى نيز از موضوع تعصب به عنوان يك اخلاق مذموم، شديدا نكوهش شده است تا آنجا كه در حديثى از پيامبر گرامى اسلام ص مى‌خوانيم:

من كان فى قلبه حبة من خردل من عصبية بعثه اللَّه يوم القيامة مع اعراب الجاهلية:

" كسى كه در قلبش به اندازه دانه خردلى عصبيت باشد خداوند روز قيامت او را با اعراب جاهليت محشور مى‌كند" [١] و در حديث ديگرى از امام صادق ع مى‌خوانيم:

من تعصب او تعصب له فقد خلع ربقة الايمان من عنقه:

" كسى كه تعصب به خرج دهد يا براى او تعصب داشته باشند پيوند ايمان را از گردن خويش برداشته است" [٢] از روايات اسلامى نيز استفاده مى‌شود كه: ابليس نخستين كسى بود كه تعصب به خرج داد.

على ع- چنان كه در نهج البلاغه آمده- بحث گويا و رسا و كوبنده‌اى در خطبه قاصعه در زمينه تعصب بيان فرموده است كه گوشه‌اى از آن را ذيلا

[١] و [٢] اصول كافى جلد ٢ (باب العصبيه) ص ٢٣٢.