بعدها هم این کار بوده است ، منتها دیگران چون چنین قدرت و توانایی‌ را نداشته‌اند دیگر چیزی به نام خطبه و خطابه از آنها باقی نمانده است که‌ قابل توجه باشد . در دوره ابوبکر نماز جمعه اقامه می‌شد و همچنین در دوره‌ عمر .
از جمله خصوصیات خلافت عثمان این است که شاید دو سه روز بود که خلیفه‌ شده بود روز جمعه پیش آمد . بالای منبر رفت . چشمش که به جمعیت افتاد زبانش بند آمد . نتوانست سخنی بگوید و پایین آمد . وقتی پایین آمد این‌ جمله را گفت : " انتم الی امام عادل احوج منکم الی امام خطیب " [١] شما به یک پیشوای عادل بیشتر احتیاج دارید تا به یک پیشوای سخنور .
مروان حکم گفت : اگر همین دو کلمه را بالای منبر گفته بودی خیلی خطیب‌ خوبی بودی ، یعنی خوب بود همین دو کلمه را بالای منبر می‌گفتی ، چرا پایین‌ گفتی ؟ البته او نه عادل بود و نه خطیب ، ادعایی بود که می‌کرد .

دیگر خصوصیات نماز جمعه

امام برای ایراد خطبه‌های نماز جمعه که دو خطبه است با یک زی خاصی‌ برای خطبه خواندن می‌رود ، زیی که جمع میان حالت نمازگزار و حالت‌ جهادکننده است . امام عصا و یا شمشیر خود را به دست می‌گیرد و دامنها را بالا می‌زند و می‌رود بالای منبر می‌ایستد و در زی یک مجاهد خطبه می‌خواند .
امام جمعه در خطبه برای مردم چه باید بگوید ؟ این مطلب را در ضمن‌ حدیثی که در همان سخنرانیها ( خطابه و منبر ) نقل کرده‌ام و چاپ‌

[١] شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید ، ج / ١٣ ص . ١٣