همین حضرت آقای خویی که الان مرجع تقلید هستند ، ایشان مدتی در نجف‌ درس تفسیر شروع کردند و یک جلدش هم از چاپ بیرون آمده به نام البیان‌ که یک مقدمه‌ای است . این کتاب نشان می‌دهد این مرد چقدر در این کار استعداد دارد ، ولی ای کاش ادامه می‌دادند ، ولی ادامه ندادند . در یک‌ سخنرانی گفته‌ام که یکی از علمای تهران وقتی با ایشان صحبت کرده بود ، گفته بود : دیگر نمی‌توانم ، دارم از بین می‌روم . طلبه‌های فاضلی که تا دیروز به درس من می‌آمدند دیگر نمی‌آیند . از ایشان پرسیده بود پس آقای‌ طباطبایی چطور در قم این کار را کردند ؟ ایشان پاسخ داده بود : ایشان‌ تضحیه کردند یعنی خودشان را قربانی کردند .

یادی از مرحوم شیخ جواد بلاغی

شیخ جواد بلاغی که ظاهرا آذربایجانی است مسیر دیگری را پیش گرفت . گذشته از این که در تفسیر کار کرد و تفسیری هم نوشت به نام الاالرحمن که‌ ظاهرا کامل نیست و شاید دو سه جلد بیشتر نباشد ، کار عمده‌ای که کرد این‌ بود که در زمینه مذاهب اهل کتاب مانند یهودیت و مسیحیت کار کرد و به‌ زبانهای اصلی مثل زبان عبری و زبان سریانی آشنا شد . یک نفر از فضلای‌ قدیم قم که زمانی در نجف بوده است نقل می‌کرد که ما با مرحوم آقا شیخ‌ جواد در بغداد به مجامع مسیحیها می‌رفتیم و من تعجب می‌کردم وقتی با آنها به زبانهای عبری و سریانی و زبانهای قدیم صحبت می‌کرد و بر کتابهایشان از خود آنها بیشتر مسلط بود . چنین مردی نان برای خوردن نداشت . آدمی که‌ اینجور است باید از اوضاع دنیا اطلاع داشته باشد . قهرا مجلات آنها را می‌خرید و مطالعه می‌کرد . مرحوم آقای صدر می‌گفت : ما جوان بودیم و ایشان‌ را نمی‌شناختیم . همین‌قدر می‌دانم که این شیخ جواد که رد می‌شد می‌گفتند : شیخ روزنامه‌خوان ! او را به