آشنایی با قرآن 7 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨١
میگوییم " مغفرت " الهی ؟ به این جهت که انسان گناهی به درگاه الهی
مرتکب میشود که استحقاق مجازات دارد . خداوند متعال او را مجازات
نمیکند و از او صفح میکند و به روی بندهاش هم نمیآورد و بالاتر اینکه روی
آن را هم میپوشاند ، روپوشی میکند . این " روپوشی " یکی از این جهت
است که نمیگذارد دیگران از آن اطلاع پیدا کنند و [ دیگر اینکه ] از رحمت
و فضل خودش هم چیزی اضافه به او میدهد . و لذا قرآن میفرماید : " « وان
تعفوا وتصفحوا و تغفروا فان الله غفور رحیم »" . اگر در مورد همسران و
فرزندان خطاکار عفو کنید و صفح کنید و غافر باشید بدانید که خداوند هم
غفور و رحیم است . یعنی اگر چنین کنید همان کاری را کردهاید که خدا در
مقابل بندگان گناهکار خود میکند ، مظهر اسم " یا غفور " باشید ، مظهر
اسم " یا رحیم " باشید .
اینجا از آن مواردی است که در جمله شرطیه چیزی که به منزله علت است
جانشین " جزا " شده است . در قرآن کریم این امر نظایر زیادی دارد و
یکی از فنون بلاغت است . در سوره لقمان قبلا خواندیم : " « و من یشکر
فانما یشکر لنفسه »" هر بندهای که شاکر باشد بداند که این شکر به سود
خودش است . خداوند نیازی به شکر بندگان ندارد و اثر شکر بندگان باز به
خود بندگان برمیگردد . عبودیت ، [ موجب ] تکامل بشر است . این جمله به
صورت شرط و جزا بیان شده است . در ادامه میفرماید : " « و من کفر فان
الله غنی حمید »" [١] و کسی که کفر بورزد ضررش به خودش برمیگردد .
ولی " ضررش به خودش برمیگردد " به عنوان جزا نیامده است بلکه به جای
آن فرموده است : خداوند از همه جهانیان بینیاز است .
در آیه مورد بحث هم نمیفرماید اگر عفو کنید ، صفح کنید و بیامرزید
[١] لقمان / . ١٢