امتحان نوعی عمل و رفتار برای کمال‌یافتن است در جنگیدن با آب ، و در تلاش کردن در آب است که انسان شناگر می‌شود . اگر به کسی بگویند برو در آب شنا کن و او بگوید من شنا بلد نیستم ، هروقت شنا یاد گرفتم داخل آب‌ می‌روم ، چنین شخصی اگر پنجاه سال هم کنار یک رودخانه و یا استخر بایستد و شناکردن دیگران را ببیند یا قواعد شناکردن را در کتاب بخواند شناگر نمی‌شود ، در داخل آب است که انسان شناگر می‌شود .

امتحان الهی

امتحانهای الهی برای این جهت است که انسان در خلال آن گرفتاریها [ کمال یابد ] . گرفتاری در نعمت یک جور گرفتاری است و گرفتاری در نقمت‌ جور دیگر است . همه چیز برای این است که انسان گرفتار آن شود و خود را از آن آزاد کند . انسان در دنیا نیامده که از کنار نعمتها و از کنار بلاها و گرفتاریها بگذرد ، بلکه آمده است در دریای نعمتها و در دریای‌ گرفتاریها خودش را بیندازد و سالم بیرون بیاید . اگر کسی در عمرش اساسا خودش را در بلایا و مصائب و سختیها قرار ندهد و همیشه از آن کنار بگذرد ، هرگز چیزی نمی‌شود . اگر کسی هم اساسا دستش به نعمت نرسد کمالی که در این دنیا باید پیدا کند ، پیدا نمی‌کند . کمال انسان به این است که در دنیا ، هم با نعمتها و هم با شدتها هرچه بیشتر درگیر شود و از این درگیری‌ آزاد بیرون بیاید .
در مورد ابتلاها حدیثی هست از امام صادق علیه السلام که می‌فرمایند : ²" ان الله اذا احب عبدا غته بالبلاء غتا "» [١] یعنی خدای متعال آنگاه‌ که بنده‌ای را دوست بدارد او را در دریای بلا فرو می‌برد. غت، فرورفتن در آب است .

[١] بحارالانوار ، ج ١٥ ، جز اول ، ص ٥٥ ، چاپ کمپانی ، نقل از کافی .