صیرورت یعنی گردیدن و به اصطلاح امروز " شدن " . چه بد است که انسان‌ گردیدنش و شدنش و تحولش به آنجا باشد که جهنم است . دائما می‌شود و می‌گردد ، چه می‌شود ؟ " اصحاب النار " می‌شود ، یار آتش می‌شود که از او جدایی ندارد .
آیه بعد که " « ما اصاب من مصیبه الا باذن الله و من یؤمن بالله یهد قلبه والله بکل شی‌ء علیم غ" بحث دیگری است که در جلسه بعد مطرح خواهیم‌ کرد .
عرض کردیم که قرآن کریم قیامت را " یوم‌التغابن " نامیده است ، روز مغبونیت و یا روز مغبونیت مشترک . روز مغبونیت مشترک یعنی روزی که‌ بعضی از آنچه در این دنیا همکاری است در آن دنیا به صورت ضرر مشترک‌ ظاهر می‌شود .
عکس قضیه هم هست . در آن جهان همکاریهایی به تعبیر قرآن به صورت " خلت " و دوستیهای مشترک ظاهر می‌شود . از آیات قرآن چنین استنباط می‌شود که پیوندها و همکاریهای افراد با یکدیگر اگر برای خدا باشد در قیامت گسسته نمی‌شود و بلکه مستحکمتر می‌شود ، ولی پیوندهایی که در دنیا بر اساس گناه و ظلم است و بر اساس حق و حقیقت نیست ، تمام اینها در آن جهان گسسته می‌شود و تبدیل به دشمنی می‌شود . آیه قرآن این است : " « الاخلاء یومئذ بعضهم لبعض عدو الا المتقین »" [١] . تعبیر قرآن در اینجا کلمه " خلیل " است . " اخلا " به معنی دوستان است ولی معنای‌ آن مقداری از کلمه دوستان عمیق‌تر است . " خلت " از همان ماده‌ای است‌ که می‌گوییم : " تخلل " . مثلا اگر آبی در زمین فرو برود ، می‌گوییم متخلل‌ شده است یعنی خلل و فرجی را که در اینجا بوده پر کرده است . فرض کنید مقداری خاک در اینجا هست . آب که روی آن می‌ریزیم در خاک جذب‌

[١] زخرف / . ٦٧