آشنایی با قرآن 7 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥

می‌فرماید : " « و نفس و ما سویها ٠ فالهمها فجورها و تقویها ٠ قد افلح‌ من زکیها ٠ و قد خاب من دسیها » " [١] . پس از سوگندهای متوالی که‌ آخرین سوگندش این است : سوگند به اعتدال جان آدمی و خلقت معتدل آدمی ، جانی که راه خوبی و بدی به او الهام شده است و خودش با یک الهام فطری‌ تشخیص خوبی و بدی را می‌دهد ، می‌فرماید رستگار شد آن‌که جان خود را پاکیزه‌ کرد . " « و قد خاب من دسیها »" و بدبخت و بیچاره شد و ذلیل و پست‌ شد آن کس که جان خود را از آلودگی حفظ نکرد . این در مورد مسؤولیتی که‌ هر فرد نسبت به شخص خودش دارد .
قرآن کریم در مورد مسؤولیتی که هر فرد نسبت به ساختن خاندان خودش‌ دارد می‌فرماید : " « یا ایها الذین امنوا قوا انفسکم و اهلیکم نارا وقودها الناس و الحجار »" [٢] ای [ مومنین ! ] خود را نگه دارید و خاندان خود را ، خود را حفظ کنید و خاندان خود را ، یعنی آن‌که مسؤول حفظ است خودتان هستید . حفظ از چه چیز ؟ از آن آتشی که انسان و سنگ آتشگیره‌ آن هستند . این هم خودش یک داستانی است . آن چه آتشی است که‌ آتشگیره‌اش دو چیز است یکی سنگ است و دیگری انسان ؟ آتشگیره معمولا باید چیزی از قبیل پنبه ، نفت و یا بنزین باشد ولی آنجا یک دنیای دیگری‌ است ، در آن دنیای دیگر آتشگیره سنگ است و انسان .
در مورد مسؤولیت انسان در جامعه انسانی ، قرآن چنین می‌فرماید : " « ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم »" [٣] خدای متعال وضع‌ ملتی را تغییر نمی‌دهد مگر آن‌که خود آن ملت آنچه را که مربوط به خودشان‌ است ، خلق و خو و رفتار و اخلاق و آداب خود را عوض کنند ، تا خودشان را