وقتی که پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله از دنیا رفت ، منافقین هنوز گروهی قوی و نیرومند بودند . این مطلب دلایلی دارد . یکی اینکه این یک‌ امر واضح و روشنی است که همان‌طور که موج اسلام در مدینه خواه‌ناخواه سبب‌ شد که عده‌ای هم که درواقع مسلمان نبودند تظاهر به اسلام کنند ، در سالهای‌ آخر یعنی بعد از آنکه مکه فتح شد ، عین همان جریان ، در مکه تکرار شد ، یعنی موج اسلام باز مکه را آنچنان گرفت که باز عده‌ای از مردم مکه ، از همان قرشی‌ها ، وقتی دیدند که دیگر این موج غیرقابل مقاومت است خودشان‌ را در زیر پوشش اسلام مخفی کردند . امثال ابوسفیان در حدود بیست سال با پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله جنگیده بودند و به شدت هم مخالفت کرده‌ بودند ، احقاد بدریه و حدیبیه و احدیه در اینها بود ، کشته‌ها داده بودند ، در راه مبارزه با اسلام همه چیزشان را درواقع از دست داده بودند . شک‌ ندارد که وقتی موج اسلام مکه را گرفت و اینها تظاهر به اسلام کردند ، اسلام‌ اینها یک اسلام واقعی نبود و لهذا عمار یاسر در مورد اینها فرمود : " مااسلموا و لکن استسلموا " [١] یعنی درواقع اسلام نیاوردند ، تظاهر به‌ اسلام کردند .
و اما اینکه سیاست پیغمبر اکرم در مورد منافقین چه سیاستی بود ، درباره منافقین اهل مدینه مورد اتفاق است . سیاست ایشان درباره منافقین‌ سیاست حذر و احتیاط بود ، نه اینکه کسانی که تظاهر به اسلام می‌کنند ، مادامی که عملی بر ضد انجام نداده‌اند ، اینها را پیغمبر اکرم بکشد ، این‌طور نبوده است .
مطلب دیگر این است که این مطلب که اینها مدعی می‌شوند که حتی منافقین‌ مدینه با وفات پیغمبر اکرم یا نزدیک به وفات ایشان به کلی

[١] بحارالانوار ، ج / ٣٢ ص . ٣٢٥