آشنایی با قرآن 7 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٤
چرت و پرت هم احیانا زیاد میگوید در دفاع از خودکشی یک آدم پلیدی که
در حدود سیسال پیش خودکشی کرده است ، گفته بود که یک انسان مسؤول وقتی
که احساس میکند مسؤولیتش را انجام داده و دیگر کاری ندارد ، باید هم
خودکشی کند ، عمر را برای مسؤولیت میخواهد ولی وقتی میبیند که دیگر چیزی
در چنته ندارد باید هم خودکشی کند .
اینجاست که حدیثی هست ( من در کتاب سیری در نهجالبلاغه آن را طرح
کردهام ) که جز معماهای احادیث است و در همین زمینه مورد بحث ماست .
این حدیث در تعابیر مختلفی از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و از
امیرالمومنین علیه السلام و از حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام و از بعضی
ائمه دیگر وارد شده است . عبارتی که میخوانم تعبیری است که از حضرت
امام مجتبی علیه السلام رسیده است .
در همانحالی که ایشان مسموم بودند مردی بهنام " جناده " خدمت ایشان
رسید . راوی میگوید ایشان در بستر افتاده بودند در حالی که خون قی
میکردند . احساس کردم که دیگر لحظات آخر است . عرض کردم نصایحی به من
بفرمایید . جملاتی فرمودند که یک جملهاش این است : « " و اعمل لدنیاک
کانک تعیش ابدا واعمل لاخرتک کانک تموت غدا " » [١] برای دنیایت
آنچنان عمل کن که گویی همیشه در این دنیا هستی ، یعنی آنچنان فکر کن که
نمیمیری ، جاوید زندگی میکنی ، و برای آخرتت چنان عمل کن که گویی اصلا
عمری برای تو باقی نمانده و همین فردا میخواهی بمیری .
بعضی در معنای این حدیث درماندهاند . گفتهاند این دستور به اهمالکاری
در امر دنیا و جدی چسبیدن به کار آخرت است . بعد دیدند که اهمالکاری در
امر دنیا با تعلیمات دیگر اسلام جور درنمیآید و لذا گفتند
[١] بحارالانوار ، ج / ٤٤ ص . ١٣٨