سوره مبارکه طه می‌فرماید : " « انه یعلم السر واخفی »" [١] خدا از سر آگاه است و از پنهان‌تر از سر ، معلوم می‌شود که از سر پنهان‌تر هم چیزی‌ هست . انسان یک علنی دارد و یک سری ، دیگر از سر پنهان‌تر چیست ؟ وقتی‌ از حضرت صادق علیه السلام سوال می‌کنند که " از سر پنهان‌تر " دیگر چیست‌ ، می‌فرماید : سر آن پنهانی است که خودت از وجود آن آگاهی ، و پنهان‌تر از سر چیزهایی است که خودت هم خبر نداری ، یعنی خودت غافلی ، خودت‌ فراموش کرده‌ای ولی الان در باطنت وجود دارد . برخلاف آنچه افراد خیال‌ می‌کنند که هرچه ما فراموش کرده‌ایم محو شده است ، آنچه که فراموش‌ کرده‌ای در تو وجود دارد منتها نمی‌توانی به‌یاد بیاوری . این یک مساله‌ دقیقی است .

دنیا ، قیامت کوچک

" « الم یاتکم نبا الذین کفروا من قبل فذاقوا و بال امرهم و لهم عذاب‌ الیم »" . قرآن همیشه از خود دنیا به عنوان یک قیامت کوچک یاد می‌کند ، یعنی چنین نیست که اعمال انسان در همین دنیا هیچ بازگشتی نداشته باشد . این را از این جهت ذکر می‌کند که انسانها چون اهل دنیا هستند و دنیا را جلوی چشمشان می‌بینند عواقب دنیوی بیشتر در آنها اثر می‌گذارد با اینکه‌ خیلی کوچکتر از عواقب اخروی است ، زیرا آخرت فعلا از چشمشان مخفی است‌ . قرآن می‌فرماید قسمتی از عقوبتها و مکافاتها در همین دنیا به انسانها می‌رسد . آیه شریفه مزبور می‌فرماید : آیا خبر و داستان و سرگذشت ملتها و امتهایی که قبل از شما بوده‌اند به اطلاع شما نرسیده است که اینها چگونه‌ عاقبت و نتیجه سو اعمال خود را در همین دنیا و در

[١] طه / [٧]