تکاملهایی که پیدا می‌کند به سوی چه و به سوی که می‌رود ؟ همه فکرهای مادی‌ اینجا که می‌رسند پایشان لنگ است . می‌گویند : می‌رود به ناکجاآباد ! نیست‌آباد ! قرآن خیلی واضح و روشن می‌گوید جهان جز به سوی خود او به هیچ‌ جای دیگر نمی‌رود : " « و الیه المصیر »" . کلمه " صیرورت " در فلسفه‌های امروزی از کلمات خیلی رایج است و در فلسفه اسلامی از زمان ملاصدرا خیلی رایج شده است و در اصطلاحات برخی‌ فلسفه‌های جدید از قبیل فلسفه هگل صیرورت که امروز به آن " شدن " می‌گویند زیاد به‌کار می‌رود . آنچه در عالم است نه این است که چیزهایی‌ است که می‌گردد بلکه آنچه هست اساسا عین گردیدن است . مثلا هر انسان یک‌ قطعه گردیدن است ، حقیقتش شدن است ، چیزی جز شدن پی‌درپی نیست ، یعنی‌ چیزی می‌شود و بعد چیز [ دیگری ] می‌شود و همین‌طور .

عارفان در دمی دو عید کنند

عنکبوتان مگس قدید کنند

" « و الیه المصیر »" . این گردیدنها به سوی کجاست؟ قرآن می‌گوید به‌ سوی اوست . این " به سوی او " همه حرفها را حل می‌کند . متاسفانه‌ کتابهایی به‌نام به‌سوی او نوشته‌اند که حقیقتا چیزی که نیست " به سوی او " است .

علم خداوند به سر و پنهان‌تر از سر

" « یعلم ما فی‌السموات و الارض و یعلم ماتسرون و ماتعلنون »" . بعد از اینکه می‌فرماید بازگشت همه به سوی اوست انسان را متوجه می‌کند که‌ مراقب باش ! انسان دو جور می‌تواند مراقبت کند : یک مراقبت ، مراقبتهایی است که‌ انسانی از انسانهای دیگر می‌کند که این همیشه ملازم است با نوعی نفاق که‌ در سوره منافقون خواندیم . مثلا ، بلاتشبیه ، اگر گفتند دارید به