بحث اوّل را مرحوم امام متعرض نشده‌اند و آن را در بحث دوّم ادغام كرده‌اند؛ اين بحث در كلمات اصحاب آمده و اجماعى است. مرحوم محقّق در شرايع و علّامه در قواعد مى‌فرمايند:

يستحب تقليل المهر. [١]

مرحوم شهيد ثانى در مسالك مى‌فرمايد:

لا خلاف فى استحباب تقليل المهر و أن لا يتجاوز مهر السنّة الذي تزوّج به النبى صلّى اللّه عليه و آله نسائه و زوّج به بناته. [٢]

از قرار معلوم در قسمت اوّل اختلافى نيست.

ادلّه:

١- اجماع:

همان گونه كه گفته شد مخالفى در مسأله وجود ندارد.

٢- دليل عقلى:

اگر مهر سنگين شود، رغبت جوانان به ازدواج كم مى‌شود و اين امر باعث كثرت مفاسد است، به همين جهت عقل مى‌گويد مهر كم، هزينه‌هاى ازدواج سبك و تشريفات محذوف، تا جوانان به سهولت بتوانند ازدواج كنند و گناه كم شود.

٣- روايات:

روايات متعدّدى در باب پنج داريم كه سند بعضى از روايات ضعيف است ولى چون متعدّد و معمول بهاست ضعف سند جبران مى‌شود:

* عن محمّد بن مسلم، عن أبى عبد اللّه عليه السّلام قال: من بركة المرأة خفّة مئونتها و تيسير ولادتها و من شومها شدّة مئونتها و تعسير ولادتها. [٣]

در اينجا مهر مطرح نيست بلكه تعبير به «مئونة» است كه مفهوم عامّى دارد و يكى از مهمترين مؤونه‌هاى زن مهر اوست، خفّت مؤونه اختيارى است ولى تيسير ولادت اختيارى نيست.

اين روايت از يك نظر خوب است كه تمام هزينه‌ها را شامل مى‌شود و از يك نظر هم تصريح به مهر نكرده است.

* ... عن خالد بن نجيح (سند ممكن است مشكل داشته باشد) عن أبى عبد اللّه عليه السّلام قال: تذاكروا الشوم عند أبى فقال: الشوم فى ثلاث فى المرأة و الدابّة و الدار فامّا شوم المرأة فكثرة مهرها و عقم رحمها (دوتاى ديگر را در اينجا ذكر نكرده‌اند كه مركب شوم، مركب چموش است و دار شوم، خانه‌اى است كه همسايه بد داشته باشد). [٤]

* و باسناده عن اسماعيل بن مسلم، عن الصادق جعفر بن محمد عن أبيه عن آبائه عليهم السّلام قال: قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله: افضل نساء أمّتي أصبحهنّ وجها و أقلّهنّ مهرا. [٥]

آيا منظور پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اين است كه مسئله جمال و زيبايى از صفات مهم است يا نكته ديگرى است؟

تصوّر ما اين است كه زنان با جمال مهر بيشترى دارند، حال اگر زنى در عين اين كه با جمال است مهرش كم باشد، اين مهم است ولى اگر زن بى‌جمال مهرش كم باشد خيلى مهم نيست.

* محمد بن على بن الحسين قال: روى أنّ من بركة المرأة قلّة مهرها و من شومها كثرة مهرها. [٦]

كأنّ اين حديث هم برگرفته از احاديث سابق است كه صدوق تعبير «روى» دارد.

* الحسن الطبرسى فى مكارم الأخلاق نقلا من كتاب نوادر الحكمة عن على عليه السّلام (مرسله است) قال: لا تغالوا بمهور النساء فتكون عداوة. [٧]

[١]. شرايع، ج ٣، ص ٥٤٧.

[٢]. مسالك، ج ٨، ص ١٩٩.

[٣]. ح ٣، باب ٥ از ابواب مهور.

[٤]. ح ١، باب ٥ از ابواب مهور.

[٥]. ح ٩، باب ٥ از ابواب مهور.

[٦]. ح ٨، باب ٥ از ابواب مهور.

[٧]. ح ١٢، باب ٥ از ابواب مهور.