حكمت نامه امام حسين - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨١ - ١/ ٧ شناخت صفات خدا

٤٣. تفسير العيّاشى‌ به نقل از يزيد بن رويان: نافع بن ازرق،[١] داخل مسجد الحرام شد. امام حسين عليه السلام با عبد اللّه بن عبّاس در حجر [اسماعيل‌] نشسته بودند. كنار آنان نشست و گفت: اى ابن عبّاس! خدايى را كه مى‌پرستى، برايم توصيف كن.

ابن عبّاس، مدّتى دراز درباره گفته ابن ارزق به فكر فرو رفت. پس امام حسين عليه السلام به او فرمود: «اى ابن ارزق! اى فرو رفته در گم‌راهى و افتاده در نادانى! به سوى من بيا، تا از آنچه پرسيدى، به تو پاسخ دهم».

گفت: از تو نپرسيدم تا پاسخم دهى!

ابن عبّاس به او گفت: خاموش باش و از زاده پيامبر خدا بپرس كه او از خاندان نبوّت و معدن حكمت است.

نافع به امام عليه السلام گفت: [خدا را] برايم توصيف كن.

فرمود: «او را همان گونه توصيف مى‌كنم كه خود را توصيف كرده است و همان گونه مى‌شناسانَم كه خود را شناسانده است. با حواس، درك و با مردم، سنجيده نمى‌شود. نزديك است، امّا نه چسبيده، و دور است، امّا در دسترس. يگانه جزءناپذير است. خدايى جز او كه بزرگ والاست نيست».

ابن ازرق، سخت گريست. امام حسين عليه السلام به او فرمود: «چه باعث گريه‌ات شد؟».

گفت: از توصيف خوبت گريستم.

امام عليه السلام فرمود: «اى پسرِ ازرق! به من رسيده كه تو پدر و برادرم را و خودِ مرا تكفير مى‌كنى؟».

نافع گفت: اگرچه چنين مى‌گفتم؛ [امّا الآن مى‌گويم‌] شما فرمان‌روايانِ اسلام و نشانه‌هاى آنيد. چون ديگران را به جاى شما نهادند، ما نيز چنين پنداشتيم.

امام حسين عليه السلام به او فرمود: «اى پسر ازرق! از تو سؤالى مى‌پرسم. به من درباره اين گفته خداى يگانه پاسخ ده كه فرمود: «و امّا ديوار، از آن دو پسر يتيم در شهر بود كه زير آن گنجى داشتند» تا آنجا كه مى‌فرمايد: «گنج آن دو». [خداوند،] گنج آن دو را براى چه كسى حفظ كرد؟».

ابن ازرق گفت: براى پدرشان [كه فرد خوبى بود].

امام عليه السلام فرمود: «كدام يك برترند؟ پدر آن دو يا پيامبر خدا و فاطمه؟

ابن ازرق، گفت: نه، بلكه پيامبر خدا و فاطمه دختر پيامبر خدا [برترند].

فرمود: « [قريش، در كار ما] حرمت اين دو را نيز نپاييدند تا آنجا كه ما را كافر دانستند».

ابن ازرق برخاست و لباسش را تكاند و سپس گفت: اى قريشيان! خدا، از شما خبر داده است كه قومى ستيزه‌جوى هستيد.

[١] نافع بن ازرق، از سران خوارج و همنشين ابن عبّاس در مكّه بود و از او سؤال‌هايى درباره توهّمات خود، مبنى بر اختلاف برخى آيات قرآن مى‌پرسيد( لسان الميزان: ج ٦ ص ١٤٥ ش ٥٠٦).