حكمت نامه امام حسين - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٦ - ٣ حكمت حقيقى

وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ.[١]*

بى‌گمان، [خدا] بر مؤمنان در برانگيختن فرستاده‌اى از ايشان، منّت نهاده است كه آياتش را بر ايشان مى‌خواند و آنها را پاكيزه مى‌گرداند و به ايشان، كتاب و حكمت مى‌آموزد، هرچند پيش از آن، در گم‌راهى آشكارى بوده‌اند».

٢. حكمت عملى‌

حكمت عملى، برنامه عملىِ رسيدن به مرتبه انسان كامل است. از نگاه قرآن و احاديث اسلامى، دانش و عملى كه مقدّمه تكامل انسان باشد، «حكمت» ناميده مى‌شود، با اين تفاوت كه دانش، پلّه نخست تكامل، و عمل، پلّه دوم آن است. احاديثى كه حكمت را به فرمانبرى از خداوند متعال، مدارا با مردم، دورى از گناهان و اجتناب از نيرنگْ تفسير كرده‌اند، به حكمت عملى اشاره دارند.

٣. حكمت حقيقى‌

حكمت حقيقى، نورانيت و بصيرتى است كه در نتيجه به كار بستن حكمت عملى در زندگى براى انسان حاصل مى‌گردد. در واقع، حكمت علمى، مقدّمه حكمت عملى، و حكمت عملى، سرآغاز حكمتِ حقيقى است و تا انسان، بدين پايه از حكمت نرسيده، حكيمِ حقيقى نيست، هر چند بزرگ‌ترين استاد حكمت باشد.

حكمت حقيقى، در واقع، همان جوهر دانش، نورِ دانش و دانشِ نور است و از اين رو، خواصّ علم حقيقى و آثارش بر آن مترتّب مى‌گردد كه از مهم‌ترين آنها بيم از خداوند متعال است، چنان كه در قرآن كريم آمده:

[١] آل عمران: آيه ١٦٤. نيز، ر. ك: بقره: آيه ١٢٩ و ١٥١، جمعه: آيه ٢.