ابن‌طاووس اين نام و نسب را در جاى ديگرى از كتابش تكرار مى‌كند[١] و از اين رو اگر مانند شيخ آقا بزرگ بتوانيم اتّحاد مؤلّف «نهج‌النجاة» و «نزهةالناظر» را استظهار كنيم، انتساب كتاب «نزهةالناظر» به حلوانى تأييد مى‌شود.

شيخ آقابزرگ، كتابشناس بزرگ شيعه در الذريعه، مى‌گويد: «يأتي استظهار اتّحاد صاحب «نزهةالناظر» مع «نهج‌النجاة» يعنى لروايته فيهما عن أبي‌القاسم بن المفيد محمّد[٢] و سپس در جاى خود، «نهج‌النجاة» را از حسين بن محمّدبن نصر حلوانى مى‌خواند و به منقولات ابن‌طاووس از آن در «اليقين» اشاره مى‌كند.[٣] اتان كلبرگ نيز اين حدس آقابزرگ را صائب دانسته و مؤلّف اين دو كتاب را يك نفر و همان حسين‌بن محمّدبن الحسن حلوانى دانسته است.[٤]

استادان و مشايخ حلوانى‌

براساس آنچه گفته شد، مؤلّف كتاب فردى شناخته شده و مورد اعتناى عالمان عصر خود بوده است. او نزد الشريف محمّد بن الحسن بن حمزة، ابويعلى جعفرى كه از مراجع شيعه پس از شيخ مفيد و داماد و جانشين او بوده،[٥] درس خوانده و با توجه به محل سكونتش،[٦] محله كرخ بغداد، از محضر عالمانى چون شيخ طوسى، سيّد

[١]. اليقين: ص ٣٨٩.

[٢]. الذريعه: ج ٢٢، ص ١١١.

[٣]. الذريعه: ج ٤٢، ص ٤٢٥، رقم ٢٢٢٤ گفتنى است شيخ آقابزرگ در ادامه، اشتباه ابن‌طاووس را در مسئله تاريخ كتاب نهج‌النجاة گوشزد كرده و از اين رو مانع انتساب آن را به حلوانى زدوده است.

[٤]. كتابخانه ابن‌طاووس: ص ٤٦٧.

[٥]. ر. ك: رجال نجاشى: رقم ٧٠٨، و فرحة الغرى: ص ١٢٥.

[٦]. مولد حلوانى، حلوان از شهرهاى عراق است، اما به جهت آن كه بغداد، پايتخت و پايگاه علم بوده، به آنجا كوچ كرده است. حلوان نام‌چند مكان است و از جمله آنها حُلوان عراق، در شمال بغداد و در منطقه كوهستانى آن است. حلوان شهرى آباد و محل نشو و نماى عالمان متعددى بوده است، ر. ك: معجم البلدان: ج ٢، ص ٢٩٠.