چشم تماشا (ترجمه نزهة الناظر و تنبيه الخاطر) - الحُلواني، حسين بن نصر؛ مترجم عبدالهادي مسعودي - الصفحة ١٣ - نسخه ها و تصحيح حاضر
موحد محمّدى اصفهانى[١] است. دو نسخه چاپى نيز سراغ داريم كه يكى به سال ١٤٠٤ هجرى قمرى در مشهد مقدس به طبع رسيده و افست از چاپ نجف اشرف[٢] مىباشد و ديگرى نسخه چاپ شده به سال ١٤٠٨ هجرى قمرى در قم[٣].
نسخه خطّى اول از ديگر نسخهها كهنتر و متعلّق به قرن يازدهم است. متن احاديث اين نسخه تا حدى از بقيه نسخهها صحيحتر مىنمايد و اعراب اندكى هم دارد كه در برخى موارد راهگشاست. اين نسخه در دسترس مصحّحان قبلى نزهةالناظر نبوده و در سالهاى اخير به كتابخانه بزرگ آستان قدس رضوى در مشهد هديه شده است.[٤] از اين نسخه چند صفحه ساقط شده است كه احاديث ٣٧ تا ٩٣ از ميان احاديث پيامبر صلى الله عليه و آله و بخشهاى كوچكى از برخى احاديث امام على عليه السلام را ندارد و نيز حديث ٥ تا ١٦ از احاديث امام كاظم عليه السلام به ميان احاديث امام سجّاد عليه السلام آمده و با آن خلط شده است. خوشبختانه مستنسخ مطلّع كتاب در حاشيه متن به اين موارد تذكر داده است. اين نسخه چند صفحه هم اضافه دارد كه نمونه آن صفحه هشت نسخه خطى است كه شرح احاديث پيامبر (حديث ١٠٤) است. در مقدمه نيز دو صفحه اضافى به چشم مىخورد.
بر اساس برخى عبارتها در حاشيه اين نسخه، مانند عبارت «ليس فى الاصل» در
[١]. مطابق گزارش مصحّحان مؤسّه امام مهدى( عج) كتاب، اين نسخه به خط حاج سيدابوالقاسم صفوى اصفهانى- طابثراه- بوده كه درنجف اشرف وفات يافته است.
[٢]. اين كتاب از سوى مطبعه حيدريه در ٥٨ صفحه در قطع وزيرى و به سال ١٣٥٦ هجرى قمرى در نجف و با مقدمه سيد محمّد صادقبحر العلوم، به چاپ رسيده است. اين چاپ، غير از چاپ سال ١٢٨٤ قمرى است كه در دسترس شيخ آقا بزرگ تهرانى بوده و آن را پرغلط خواندهاست. ر. ك: معجم المطبوعات النجفيه از محمّد هادىامينى: ص ٣٦٢، رقم ١٦٣١ والذريعة: ج ٢٤، ص ١٢٧، رقم ٦٣٧.
[٣]. اين كتاب تحقيق( مؤسسة الإمام المهديع) و به اشراف آيت اللَّه سيّد محمّد باقر موحّد ابطحي بوده و در چاپخانه مهر قم چاپ و منتشر شده است.
[٤]. ما اين نسخه را با علامت( أ) مشخص كردهايم و به دو نسخه آمده در پانوشت نسخه منتشره آقاى ابطحى با حرف( ب) كه مواردشبيشتر است و( ج) كه نادر است، اشاره كردهايم.