متضاد است : چرا خداوند حكيم، به انسان، نفْس امّاره داد؟ چرا به او شهوت داد تا به جاهليّت گرايش پيدا كند؟ چرا به انسان، مانند فرشته، خرد بدون شهوت داده نشد تا هرگز بر گِرد زشتى ها نگردد؟ پاسخ ، اين است كه: خداوند حكيم مى خواست موجودى بيافريند كه بتواند انتخاب كند . حكمت و رمز تركيب خرد و نادانى در انسان، آفرينش موجودى آزاد و انتخابگر است . فرشتگان چون شهوت ندارند ، صدور اعمال ناشايست از آنها غير ممكن است. [١] از اين رو نمى توانند جز راهى را كه خرد مى گويد ، انتخاب كنند. چارپايان نيز چون خرد ندارند، نمى توانند جز راهى را كه شهوتْ آنها را بدان مى خواند ، انتخاب كنند ؛ امّا انسان، چون آميخته اى از خرد و شهوت است ، آزاد است و مى تواند انتخاب كند . همين آزادى و قدرت انتخاب ، موجب برترى خميرمايه انسان بر ساير پديده هاست، و شايد همين امر، موجب شد كه آفريدگار متعال ، هنگام آفرينشِ انسان، به خود تبريك بگويد. [٢] از اين رو ، روايت شده كه: ما مِن شَيءٍ أكرَم عَلَى اللّه ِ مِنِ ابنِ آدَمَ. قيلَ: يا رَسولَ اللّه ِ! ولاَ المَلائِكَةُ؟ قالَ: المَلائِكَةُ مَجبورونَ بِمَنزِلَةِ الشَّمسِ وَالقَمَرِ . [٣]

[١] . تحريم : آيه ٦ : «لاَّ يَعْصُونَ اللَّهَ مَآ أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ؛ از آنچه خدا به آنان دستور داده، سرپيچى نمى كنند و آنچه را كه مأمورند، انجام مى دهند» .[٢] مؤمنون : آيه ١٢ ـ ١٤ : «وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الاْءِنسَـنَ مِن سُلَــلَةٍ مِّن طِينٍ... فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَــلِقِينَ ؛ و به يقين ايشان را از عصاره اى از گل آفريديم .. . آفرين باد بر خدا كه بهترينِ آفرينندگان است» .[٣] شعب الإيمان : ج ١ ص ١٥٣ و ١٧٤، تاريخ بغداد : ج ٤ ص ٤٥ ش ١٦٥٢، الفردوس : ج ٤ ص ١٠٥ ش٦٢٣١ ، كنز العمّال : ج ١٢ ص ١٩٢ ش ٣٤٦٢١ .