دانشنامه عقايد اسلامي - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨٦

و نيز فرموده است: ٠ رَأيتُ العَقلَ عَقلَينِ فَمَطبوعٌ و مَسموعُ، ٠ ٠ و لا يَنفَعُ مَسموعٌ إذا لَم يَكُ مَطبوعُ، ٠ ٠ كما لا يَنفَعُ الشَّمسُ و ضَوءُ العَينِ مَمنوعُ. ٠ عقل را دو گونه يافتم: / مطبوع و مسموع [١] . عقل مسموع، بدون عقل طبيعى/ سودمند نيست چنان كه با فقدان نور چشم / خورشيد، سودى ندارد . [٢] جالب توجّه است كه از ايشان همين تقسيم، درباره علم، روايت شده است: العِلمُ عِلمانِ: مَطبوعٌ و مَسموعٌ و لايَنفَعُ المَسموعُ إذا لَم يَكُنِ المَطبوعُ. [٣] دانش، دو گونه است: مطبوع و مسموع. دانش مسموع، بدون دانش طبيعى، سودمند نيست . سؤال ، اين است كه عقل و علم مطبوع چيست و چه تفاوتى با عقل و علم مسموع دارد، و چرا اگر عقل و علم مطبوع نباشد، عقل تجربه و علم مسموع براى انسان مفيد نيست؟ پاسخ ، اين است كه به حسب ظاهر، مقصود از عقل و علم مطبوع، معارفى هستند كه خداوند متعال در طبيعت همه انسان ها نهاده تا بتوانند راه كمال را