توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ٨٤
«يا ايُّهَا النَّاسُ انْتُمُ الْفُقَراءُ الَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِىُّ الْحَميدُ» «١»
اى مردم، همه شما نيازمند به خدا هستيد و خدا بىنياز و ستوده شده است.
و نيز مىفرمايد:
توحيد از ديدگاه عقل و نقل ٩٠ آيا تعدد صفات با بساطت ذات، منافات دارد؟ ..... ص : ٨٩
«قُلْ هُوَ اللَّهُ احَدٌ» «٢»
بگو خدا يگانه است.
مرحوم طبرسى در تفسير شريف مجمعالبيان مىنويسد: «احد» به كسى گفته مىشود كه در ذات و صفات خود تجزيه و تقسيم بر ندارد. «٣»
مرحوم علّامه طباطبائى نيز مىفرمايد: «موجودى با صفت «احد» توصيف مىگردد كه هيچ نوع كثرت، نه در خارج و نه در ذهن، نپذيرد؛ تحت عدد و شماره واقع نگردد.» «٤»
امير مؤمنان، حضرت على عليه السلام، در پاسخ مردى اعرابى كه در ميدان جنگ جمل، درباره معنا و حقيقت توحيد از آن حضرت سؤال نمود، فرمود:
اى اعرابى، اينكه مىگوييم خداوند واحد است، چهار معنا دارد: دو معناى آن درباره خدا و روانيست و دو معناى آن ثابت و مسلّم است. آن دو معنا كه روانيست، اين است كه كسى بگويد خداوند واحد است و مقصودش «واحد عددى» باشد؛ زيرا خدا چيزى است كه دومى ندارد و در زمره اعداد داخل نمىشود. آيا نمىبينى خداوند آن كسى را كه مىگويد: «خداوند سومين از سه ذات است» كافر شمرده و نيز كسى كه بگويد: او واحد است و منظورش «واحد نوعى» باشد؛ چرا كه مفهومش اين است كه براى خدا شبيه و مانندى تصور مىشود او بزرگتر و برتر از آن است كه نوع داشته باشد. اما آن دو معنا از توحيد كه براى او روا مىباشد اين است كه كسى بگويد او واحد است- يعنى، شبيه و مانندى ندارد. آرى، پروردگار ما اينگونه است. و نيز كسى كه بگويد خداوند متعال «احدّى المعنى» است؛ يعنى، ذات او تقسيمپذير نيست، نه در خارج، نه در عقل و نه در وهم. آرى، پروردگار بزرگ ما چنين است. «٥»