توحيد از ديدگاه عقل و نقل
 
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص

توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ١٠٢

مفهوم گسترده آن شامل موجودات مادّى و مجرّد، ذهنى و خارجى و جوهر و عرض گرديده و دليل روشنى بر عموميت خالقيّت خداوند نسبت به همه چيز است. ٢- توحيد در ربوبيت‌ «ربّ» به‌معناى پروردگار و از اوصاف خداوند است. قرآن در آيات بسيارى از خدا به عنوان «ربّ‌العالمين» ياد كرده و اين نشانگر عنايت خاص قرآن نسبت به مسأله «توحيد در ربوبيت» است. بيشترين طرفداران شرك كسانى بودند كه توحيد در خالقيّت را پذيرفته بودند، ولى در مسأله تدبير جهان، موجودات ديگرى را همتاى خدا قرار داده، گرفتار شرك در ربوبيت بودند. براساس منطق اسلام، موحّد كسى است كه علاوه بر اعتقاد به يگانگى آفريدگار هستى، به «توحيد در ربوبيت» نيز معتقد باشد كه شامل دو بخش ذيل است: الف- ربوبيت تكوينى: يعنى، تدبير و اداره جهان آفرينش تنها در دست خدا بوده و مدبر، مربّى و نظام‌بخش هستى تنها ذات پاك اوست و در اين جهت، هيچ موجودى بدون اذن و اراده او نقشى در تدبير جهان و استقلال در تأثير ندارد. قرآن كريم در اين زمينه، مى‌فرمايد: «الا لَهُ الْخَلْقُ وَالْامْرُ تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمينَ» «١» آگاه باشيد كه خلقت و تدبير (جهان) تنها از آن اوست. پربركت و زوال‌ناپذير است خداوندى كه پروردگار جهانيان است. در دعاى «جوشن كبير»، كه امام سجّاد عليه السلام آن را از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل كرده است، مى‌خوانيم: «يا رَبَّ النَّبِيّينَ وَالْابْرارِ، يا رَبَّ الصِّدّيقينَ وَالْاخْيارِ، يا رَبَّ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، يا رَبَّ الصِّغارِ وَالْكِبارِ، يا رَبَّ الْحُبُوبِ وَالِّثمارِ، يا رَبَّ الْانْهارِ وَالْاشْجارِ، يا رَبَّ الصَّحارى‌ وَالْقَفارِ، يا رَبَّ الْبَرارى‌ وَالْبِحارِ، يا رَبَّ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ يا رَبَّ الْاعْلانِ وَالْاسْرارِ»