توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ١٩٨
روح نه صاحب نفس است. و جايى از او خالى نيست و در عين حال، هيچ جايى گنجايش او را ندارد، نه رنگ دارد، نه بر قلب كسى خطور كرده است و نه بويى از او شنيده مىشود. همه اين امور از او نفى مى شود.
پيش از اين، در بحث «توحيد و يگانگى خداوند»، به برخى از صفات سلبى خدا اشاره كرديم؛ از جمله اينكه: او داراى هيچ نوع شريك و شبيه نيست، نه در ذات و نه در افعال؛ هيچگونه تركيب از اجزاى خارجى، عقلى و وهمى در ذات او راه ندارد، وجود او بسيط است و صفاتش نيز عين ذات اوست، نه زايد بر ذاتش. اكنون برخى ديگر از صفات سلبى خدا را ذكر مىكنيم:
خداوند جسم نيست
يكى از صفات سلبى خداوند، پيراستگى ذات او از جسم بودن و هرگونه صفات و عوارض جسم است. اين لازمه توحيد ذات و تركيب نيافتن او از اجزا و بساطت او در وجود است. قرآن مجيد مىفرمايد:
«لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَىْءٌ وَ هُوَ السَّميعُ الْبَصيرُ» «١»
هيچ چيز همانند او نيست و او شنوا و بيناست.
امام صادق عليه السلام فرمود:
«سُبْحانَ مَنْ لا يَعْلَمُ احَدٌ كَيْفَ هُوَ الَّا هُوَ، لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَىْءٌ وَ هُوَالسَّميعُ الْبَصيرُ لا يُحَدُّ وَ لا يُحَسُّ وَ لا يُجَسُّ وَ لا يُمَسُّ وَ لا تُدْرِكُهُ الْحَواسُّ وَ لا يُحيطُ بِهِ شَىْءٌ لا جِسْمٌ وَ لا صُورَةٌ وَ لا تَخْطيطٌ وَ لا تَحْديدٌ» «٢»
منزّه است خدايى كه كسى جز او نمىداند كه ذات او چگونه است. براى او مانندى نيست.
اوست شنونده و بينا، محدود و محسوس نيست، قابل جستجو و لمس نمىباشد، حواس، او را درك نمىكنند، چيزى بر او محيط نيست. جسم و صورت نمىباشد و نقش و خطّ و حدّ ندارد.