توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ٥٠
جارى در ميان آفريدههايش، كه حركت آنها مطابق آن قرار داده شده است. «١»
اكنون با توجه به گستردگى نشانههاى تدبير الهى در تمامى موجودات و سراسر هستى، بررسى نمونههايى از نظم و شگفتىهاى جهان آفرينش را با استفاده از روايات، پى مىگيريم:
الف- شگفتىهاى آفرينش انسان
١- هماهنگى عمومى موجودات با آفرينش انسان
يكى از نمونههاى حكمت و تدبير در جهان آفرينش، هماهنگى موجودات هستى با آفرينش انسان و نيازمندىهاى گوناگون اوست؛ چرا كه جهان براى انسان آفريده شده و خداوند حكيم، آنچه را لازمه حيات بشر مىباشد، براى او آماده كرده و اين چيزى نيست كه بتوان گفت خود به خود بهوجود آمده است.
امام صادق عليه السلام در سخنان خود به مفضّل، مىفرمايد:
اولين عبرتها و دليلها بر ذات بارىتعالى، آماده كردن اين عالم و فراهم آوردن اجزاى آن و نظمى است كه بر آنها حاكم مىباشد؛ زيرا اگر با فكرت، در عالم دقّت كنى و با عقلت، آن را تميز دهى، آن را همانند خانهاى خواهى يافت كه ساخته شده و هر چه را بندگان بدان نيازمندند، در آن فراهم كردهاند. پس آسمان بلند همانند سقف و زمين پهناور همچون بساطى گسترده و ستارگان به هم پيچيده مانند چراغى آويخته و جواهر زير زمين همچون ذخايرى آماده و هر چيزى را براى فايده و مصلحتى قرار داده و انسان به منزله كسى است كه اين خانه را به او بخشيدهاند و آنچه در آن است به او واگذاشتهاند. و انواع نباتات براى تأمين نيازهاى او آماده گرديده و اطمينان و اصناف حيوانات در جهت مصالح و منافع او آفريده شده، پس انتظام اين امور دليل روشنى است بر اينكه عالم بر اساس تقدير، حكمت، نظام و هماهنگى آفريده شده و خالق آن يكى است و اوست كه اين مخلوقات را با يكديگر الفت