توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ٢٠٠
حوادث هستند؛ بدين معنا كه يا فاقد كمالى هستند و از نقص به سوى كمال مىروند و يا كمالى را از دست مىدهند و رو به نقص مىروند در حالى كه وجود خداوند، ذات نامحدود و بىپايانى است كه نه مىتوان او را در زندان زمان و مكان محصور كرد، نه هرگز فاقد كمالى بوده تا بخواهد آن را بيابد و نه كمالى را از دست مىدهد. پس او جسم نيست. «١» قرآن مجيد مىفرمايد:
«هُوَ اللَّهُ الَّذى لا الهَ الَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ» «٢»
او خدايى است كه معبودى جز او نيست، مالك بوده و از هر عيب منزّه است، به كسى ستم نمىكند، امنيّت بخش است، مراقب همهچيز مىباشد، قدرتمندى شكستناپذير كه با اراده نافذ خود هر چيز را اصلاح مىكند و شايسته عظمت است. خداوند منزّه است از آنچه براى او شريك قرار مىدهند.
امام صادق عليه السلام در تعليل نفى جسميّت خداوند، فرمود:
«انَّ الْجِسْمَ مَحْدُودٌ مُتَناهٌ وَالصَّورَةُ مَحْدُودَةٌ مُتَناهِيَةٌ فَاذَا احْتَمَلَ الْحَدَّ، احْتَمَلَ الزِّيادَةَ وَ النُّقْصانَ وَ اذَا احْتَمَلَ الزِّيادَةَ وَالنُّقْصانَ كانَ مَخْلُوقاً. قالَ: قُلْتُ فَما اقُولُ؟ قالَ: لا جِسْمَ وَ لا صُورَةَ وَ هُوَ مُجَسِّمُ الْاجْسامِ وَ مُصَوَّرِ الصُّوَرِ، لَمْ يَتَجَزَّأْ وَ لَمْ يَتَناهَ وَ لَمْ يَتَزايَدْ وَ لَمْ يَتَناقَصْ» «٣»
جس
توحيد از ديدگاه عقل و نقل ٢٠٧ خدا، فوق زمان و مكان است ..... ص : ٢٠٣
م، محدود و پايانپذير و صورت نيز محدود و داراى نهايت است. پس هرگاه در وجود خدا، حدّ و مرز راه يابد، در اين صورت، دگرگونى و تحوّل به كمى و زيادى در ذات او راه پيدا مىكند و اين نشانه مخلوق بودن است. راوى گفت: پس چه بگويم؟ امام عليه السلام فرمود: خدا نه جسم است و نه صورت، او به اجسام، جسميت مىبخشد و صورتگر صورتهاست؛ قابل تجزيه به اجزا نبوده، پايانپذير نيست و كمى و زيادى در او راه ندارد.