توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ١١٦
في مَعْصِيَةِ الْخالِقِ فَقَدْ عَبَدَهُ» «١»
مقصود از اين عبادت، سجده و ركوع براى ديگران نيست، بلكه اطاعت نمودن افراد است. هر كس در راه نافرمانى خالق، از مخلوقى اطاعت كند، در حقيقت، او را عبادت كرده است.
امام باقر عليه السلام در تفسير آيه شريفه «وَ ما يُؤْمِنُ اكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ الَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ» «٢»
(بيشتر مردم ايمان به خدا نياوردهاند، مگر آنكه گرفتار شرك هستند)، مىفرمايد:
«شِرْكُ طاعَةٍ، لَيْسَ شِرْكُ عِبادَةٍ وَالْمَعاصِى الَّتي يَرْتَكِبُونَ فَهِىَ شِرْكُ طاعَةٍ، اطاعُوا فيهَا الشَّيْطانَ فَاشْرَكُوا بِاللَّهِ فِى الطَّاعَةِ لِغَيْرِهِ وَ لَيْسُ بِاشْراكِ عِبادَةٍ انْ يَعْبُدُوا غَيْرَاللَّهَ» «٣»
مقصود، شرك در اطاعت است، نه شرك در عبادت. گناهانى كه مردم مرتكب مىشوند شرك در اطاعت است؛ زيرا در انجام آنها شيطان را اطاعت مىكنند. پس براى خدا در اثر اطاعت غير او، شريك قرار مىدهند. و مقصود، شرك در عبادت نيست كه غير خدا را عبادت كنند.
البته آنچه تا كنون در زمينه توحيد در اطاعت بيان شده، نهتنها مناجاتى با اطاعت از دستورات پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام و جانشينان بر حق آنان ندارد، بلكه اين اطاعت عين اطاعت از خداست؛ زيرا آنان تبيين كننده و تفسير كننده احكام الهى و مجرى فرمانهاى خداوند مىباشند و او خود حق حكومت و لزوم اطاعت را براى پيامبران و امامان عليهم السلام و برخى ديگر از بندگان صالح خود قرار داده است. امام باقر عليهم السلام مىفرمايند:
«ذَرْوَةُ الْامْرِ وَ سَنانُهُ وَ مِفْتاحُهُ وَ بابُ الْاشْياءِ وَ رِضَا الرَّحْمنِ الطَّاعَةُ لِلْامامِ بَعْدَ مَعْرِفَتِهِ»؛ «٤»
قلّه بلند ايمان (و يا دين و دنيا) و با شرافتترين آن و كليدش و درِ هر چيز و خشنودى خداى