توحيد از ديدگاه عقل و نقل
 
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص

توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ١٨٣

حضرت على عليه السلام فرمود: «لا يَزالُ النَّاسُ بِخَيْرٍ ما تَفاوَتُوا فَاذَا اسْتَوَوْا هَلَكُوا» «١» مردم همواره در مسير خير و خوبى هستند تا وقتى كه تفاوتى در ميانشان باشد. پس هرگاه همه مساوى شوند، هلاك خواهند شد. ٢- ناسازگارى شرور با عدل الهى‌ چرا در عالم، فنا و نابودى وجود دارد؟ نقص‌هايى از قبيل عجز، جهل، ضعف و فقر براى چيست؟ چرا آفت‌ها، بلاها و مصيبت‌هايى كه سبب نيستى و درد و رنج مى‌شود، وجود دارد، در حالى‌كه عدالت آن است كه لوازم تكامل موجودات به آنها داده شود؟ پاسخ‌ براى رسيدن به پاسخ كامل و روشن درباره سؤالات مزبور، بايد نكات زير مورد توجه قرار گيرد: الف- در تعيين خير و شرّ، نبايد عجولانه قضاوت كرد: ملاك خير يا شرّ بودن چيزى نبايد تشخيص ابتدايى عقل ما باشد كه اگر موافق ميل ما بود، خير و اگر برخلاف طبع ما بود، آن را شرّ بدانيم؛ زيرا چه‌بسا وجود برخى چيزها با نظر سطحى، شرّ جلوه كند اما پس از دقّت عقل و بررسى آثار و خصوصيات آن، پى ببريم كه خير است. تمامى اسرار هستى براى بشر كشف نشده و دانستنى‌هاى او محدود است. از اين رو، عقل بشر نمى‌تواند احاطه كاملى به تمامى ابعاد موضوع حكم خود پيدا كند و حكم قطعى صادر نمايد. به عنوان نمونه، تحمّل مشكلات جنگ و كشته و زخمى‌شدن ممكن است در نظر ابتدايى، شرّ محسوب گردد و بهره‌گيرى از مال و ثروت و لذّت‌هاى دنيايى، خير شمرده شود، اما با تفكّر بيشتر، روشن مى‌شود كه كاميابى موقّت در صورتى‌كه عواقب خطرناك داشته باشد، خير نيست و ناكامى موقّت نيز در صورتى كه فرجام نيك و سازنده داشته باشد، شرّ به‌حساب نمى‌آيد. قرآن مجيد مى‌فرمايد: «كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَ عَسى‌ انْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ