توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ١٦٥
صفات ثبوتى (٤)
اراده خدا
يكى از صفات خداوند، «اراده» و نام دال بر آن وصف «مريد» است. اراده در مورد انسان بهمعناى تصميم گرفتن بر انجام كارى است كه مسبوق به مقدماتى از قبيل تصور و تصديق به فايده و شوق به آن باشد. اما بدون شك، ظهور اراده در مورد خداوند نياز به اين مقدمات و مراتب ندارد. و اين مفاهيم در مورد او بىمعناست؛ زيرا اينها امورى حادث بوده و با وجود بسيط و بهدور از هرگونه تغيير و تبديل الهى سازگارى ندارد.
از اين رو، دانشمندان اسلامى نيز براى تبيين مفهوم اراده الهى، آن را به دو قسم تقسيم كردهاند:
١- اراده ذاتى:
يعنى «علم» خداوند به نظام اصلح در جهان آفرينش و آگاهى او به خير و صلاح بندگان در احكام و قوانين شرع و يا «محبت» او به كمال كه در مرتبه اول، به كمالات بىانتهاى خودش محبت دارد و در مرتبه بعد، به كمالات موجودات از آن جهت كه آثارى از كمال اويند. اراده به اين دو معنا از صفات ذات است.
٢- اراده فعلى:
اين اراده عين ايجاد است؛ بدين معنا كه هر موجودى كه ممكن بوده، قابليت دريافت فيض وجود را از خداوند فيّاض داشته و مانعى بر سر راه تحقق وجودش نباشد، خداوند لباس وجود را به او مىپوشاند. بنابراين، اراده او بر آفرينش چيزى، عين ايجاد آن است.