توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ١٥٧
صفات ثبوتى (٣)
حكمت الهى
يكى از صفات فعلى خداوند، صفت «حكمت» است. و در آيات متعددى از قرآن كريم، ذات پاك خداوند به «حكيم» توصيف شده است.
معناى حكمت
ابن اثير مىگويد: «حكمت عبارت است از شناخت بهترين اشيا به بهترين دانشها. و درباره كسى كه مصنوعات دقيق را بهخوبى و محكمى انجام دهد، «حكيم» گفته مىشود.» «١»
بنابراين، در معناى «حكمت»، «علم و معرفت» نهفته و حكمت در مقام «فعل» سرچشمه گرفته از «صفت ذاتى علم» است. و چون منشأ افعال الهى صفات ذاتى او مىباشد، مفهوم حكمت در مورد خداوند آن است كه ذات حق بر اساس علم و آگاهى، كه نسبتبه جهات خير و كمالات موجودات دارد، نظام آفرينش را بهگونهاى ايجاد نموده و تدبير مىنمايد كه بيشترين كمال و خير بر آن مترتّب گردد و جهان موجود، كاملترين جهان ممكن و «نظام احسن» است؛ زيرا او براساس اراده حكيمانه خود، موجودات را از عدم به كمال وجود رسانده و با تدبير و سوق دادن هر مخلوق بهسوى كمال و هدفى كه در نهاد خود آن مخلوق نهفته است، فيض خود را در مورد او تداوم مىبخشد. «٢»
امام رضا عليه السلام در دعايى چنين مىفرمايد:
«سُبْحانَ مَنْ خَلَقَ الْخَلْقَ بِقُدْرَتِهِ، اتْقَنَ ما خَلَقَ بِحِكْمَتِهِ وَ وَضَعَ كُلَّ شَىْءٍ مِنْهُ