درباره رجا نيز بايد توجه كنيم كه كلمه «رجا» در دو مورد استعمال مى‌شود: گاهى در مقابل خوف به كار مى‌رود و حالتى است كه نسبت به يك منفعت احتمالى در انسان پديد مى‌آيد، مثل تاجرى كه مقدمات يك سفر تجارتى را فراهم مى‌كند به اميد اين كه در اين سفر سودى عايد او گردد. در اينجا، مفهوم رجا به احساس قلبى و حالت روانى تاجر اطلاق مى‌شود. استعمال و كاربرد ديگر لفظ «رجا» در مقابل كلمه «يأس» است. يأس بدين معناست كه انسان تمامى درهاى اميد را به‌روى خود بسته بداند و همه راه‌ها را براى رسيدن به مقصود مسدود بپندارد. به‌همين دليل، يأس از رحمت الهى- به‌معناى قطع اميد كردن از او- خود گناهى كبيره است. چنين حالتى ناشى از عدم شناخت و معرفت صحيح و كامل نسبت به خداوند متعال است؛ چرا كه انسان عارف و آگاه از قدرت لايزال الهى، هرگز قدرت خداوند را محدود نمى‌داند و او را قادر بر رفع هر مشكل مى‌شمارد و در هر بلا و سختى، به لطف و رحمت الهى اميدوار است. قرآن درباره مسأله خوف و رجا مى‌فرمايد: «فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ انْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ» «١» از غير خدا نترسيد و تنها از من خوف داشته باشيد، اگر اهل ايمان هستيد. «انَّ الَّذينَ امَنُوا وَالَّذينَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فى‌ سَبيلِ اللَّهِ اولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللَّهِ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ» «٢» كسانى‌كه ايمان آوردند و در راه خدا هجرت و جهاد كردند، اينان به رحمت الهى اميدوارند و خداوند آمرزنده و مهربان است. پس توحيد در خوف و رجا به اين معناست كه انسان تنها از عذاب و سخط پروردگار بيم و هراس داشته باشد و در عين حال، در هر كارى تنها به او دل ببندد و به رحمت و لطف او اميد داشته باشد. توحيد در استعانت و توكل‌ توحيد در استعانت اين است كه انسان، تنها خداوند را يارى‌دهنده مستقل بداند و در