توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ١٣٢
خلاصه
ذات حق، يكى از راههاى شناخت صفات اوست؛ زيرا ذات خداوند، عالىترين و كاملترين مرتبه وجود و «وجود محض» است، كه هيچ نقص و ضعفى در آن راه ندارد. پس او داراى تمام شؤون وجود و كمالات وجود در بالاترين مرتبه آن است.
مطالعه در موجودات هستى راه ديگرى براى شناخت صفات الهى است؛ زيرا با مشاهده كمالاتى همانند علم، قدرت و حيات در مخلوقات، مىتوان دريافت كه آفريدگار هستى نيز خود داراى آن كمالات است؛ چرا كه خداوند، علت هستىبخش جهان بوده و تمامى موجودات، اصل وجود و كمالات وجودى خود را از او دريافت كردهاند. و ممكن نيست عطاكننده يك كمال، خود فاقد آن باشد.
كلام الهى و سخنان معصومين عليهم السلام راهى ديگر براى شناخت صفات خداست، چرا كه قرآن، كتاب هدايت انسانها بوده و خطابهاى آن متوجه عموم مردم است و ذكر صفاتى براى خداوند در قرآن، بدين معناست كه او را با همان معانى كه از اين صفات مىفهميم، با سلب خصوصيات و جهات مادّى، بشناسيم. و سخنان معصومان عليهم السلام نيز كه الهام گرفته از كتاب خداست، راهگشاى شناخت صفات خدا مىباشد.
صفاتى را كه ذات مقدس الهى به آنها آراسته مىگردد «صفات ثبوتى» و صفاتى را كه ذات اقدسش از آنها پيراسته مىباشد «صفات سلبى» مىنامند. «صفاتى ذاتى» از مقام ذات الهى و «صفات فعلى» از توجه عقل به رابطه بين ذات و فعل خداوند انتزاع مىگردد.
پرسش
١- چگونه مىتوان از ذات الهى به صفات او پى برد؟
٢- چگونه موجودات هستى مىتوانند آينه صفات حق باشند؟
٣- صفات ثبوتى و صفات سلبى خداوند را تعريف كنيد.
٤- فرق صفات ذات و صفات فعل خداوند در چيست؟