توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ١٠٤
١- وجود انسجام، وحدت و هماهنگى در جهان آفرينش؛ زيرا با مطالعه نظام آفرينش، مىتوان به اصل وحدت و بههم پيوستگى حاكم بر تمام اجزاى جهان پىبرد، بهگونهاى كه مجموع نظام خلقت و موجودات آن، يك واحد به هم پيوسته و يكپارچهاى است كه اجزاى آن از يكديگر تأثير مىپذيرند.
٢- اگر بر اين عالم دو يا چند خدا حاكم باشد، موجب بروز اختلاف و ناهماهنگى در تدبير مىشود و از آنجا كه در اين جهان و قوانين حاكم بر آن، هيچگونه ناهماهنگى نمىبينيم، درك مىكنيم كه از مبدأ واحدى سرچشمه گرفته و بهوسيله خالقى يكتا آفريده شده و با اراده فرمانرواى يگانهاى اداره مىگردد. امام صادق عليه السلام در پاسخ هشام بن حكم، كه از دليل بر يگانگى خداوند سؤال نمود، فرمود:
«اتِّصالُ التَّدْبيرِ وَ تَمامُ الصُّنْعِ، كَما قالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: لَوْ كانَ فيها الِهَةٌ الَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا» «١»
پيوستگى نظام و استوارى خلقت، همانگونه كه خداوند فرمود: اگر در عالم خدايانى جز خداى يكتا بود، دچار اختلال و فساد مىشد.
آن حضرت همچنين فرمود:
هنگامى كه آفرينش را منظم مشاهده مىكنيم و افلاك را در جريان و آمد و شد و شب و روز و خورشيد و ماه را طبق برنامه منظّم مىبينيم، اين درستى فرمان و تدبير و انجام امور دليل بر اين است كه مدبّر و پروردگار فقط يكى است. «٢»