توحيد از ديدگاه عقل و نقل - كريمی، جعفر؛ فرقانی، قدرت الله - الصفحة ١٠١

توحيد افعالى (٢) در درس گذشته، روشن گرديد كه معنا و مفهوم توحيد افعالى آن است كه تمامى هستى فعل خدا بوده و همه كارها، حركت‌ها تأثيرها و تأثرها به ذات پاك او منتهى مى‌شود و هر موجودى هر خاصيت و اثرى دارد، از اوست. اكنون به بررسى ابعاد و اقسام توحيد افعالى مى‌پردازيم: اقسام توحيد افعالى‌ ١- توحيد در خالقيّت‌ توحيد در خالقيّت بدين معناست كه تنها آفريدگار هستى كه همه موجودات را زيورهستى پوشانده و بدون طرح و تجربه قبلى، عالم را ابداع نموده و در اين كار هيچ شريك و همتايى نداشته و ندارد، ذات اقدس خداوند است؛ زيرا وقتى تنها موجود واجب و بى‌نياز، ذات لايزال خداوند است و غير او همه ممكن‌الوجود و نيازمندند، طبيعى است كه خالقيّت منحصر به او باشد. پس توحيد در خالقيّت نتيجه منطقى توحيد در وجوب وجود است. قرآن كريم مى‌فرمايد: «ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لا الهَ الَّا هُوَ خالِقُ كُلِّ شَىْ‌ءٍ فَاعْبُدُوهُ وَ هُوَ عَلى‌ كُلِّ شَىْ‌ءٍ وَكيلٌ» «١» اين چنين است خداوند، پروردگار شما؛ هيچ معبودى جز او نيست، آفريدگار همه چيز است. او را بپرستيد و او حافظ همه موجودات است. كلمه «شىْ‌ء» در آيه شريفه مزبور، به‌معناى تمامى موجودات و ما سوى‌اللَّه بوده و