جغرافياى سياسى و اقتصادى ايران - خدادادی، اسماعیل - الصفحة ٦٨
است. علت اين كمبود را بايد در چگونگى استقرار كشور در كره زمين و قرار گرفتن در كمربند بيابانى جستجو كرد.
انواع منابع آب و چگونگى استفاده از آنها الف- آب رودخانهها:
رودخانههاى ارس، اترك، هيرمند و هريرود، از جمله منابع آب ايران هستند كه از كشورهاى همسايه وارد خاك ايران مىشوند. دو رودخانه ارس از تركيه و اترك از تركمنستان بطور مجموع حدود ٩/ ٣ ميليارد متر مكعب و هيرمند و هريرود هر دو از افغانستان روى هم ٦/ ٣ ميليارد متر مكعب آب، وارد ايران مىكنند. در عوض، حدود ٥/ ٧٨ ميليارد متر مكعب آب توسط رودخانههاى داخلى به خارج از كشور سرازير مىشود، «١» كه تنها بالغ بر ٣٠ رودخانه به كشور عراق مىريزند. مقايسه ميزان ورودى آب به كشور (٥/ ٧ ميليارد متر مكعب) و مقدار خروجى آن (٥/ ٧٨ ميليارد متر مكعب) مىتواند اهميّت برنامهريزى در جهت فقط آبهاى داخلى را هر چه بيشتر آشكار كند.
ب- نزولات آسمانى:
بيشترين حجم آبهاى داخل كشور را نزولات آسمانى تشكيل مىدهد، گفتنى است كه ميزان بارندگى در ايران، در مقايسه با متوسط بارندگى كشورهاى جهان، بسيار ناچيز است. زمان و مكان بارش نيز در ايران به مشكلات آب در نقاط مختلف كشور افزوده است؛ بطور مثال، معدل متوسط بارندگى در شمال كشور ٢٠٠٠ ميليمتر است و مناطق مركزى از كمترين بارندگى بهرهمند است. بنابراين، بيشترين بارندگى مربوط به مكانهايى است كه از وسعت كمترى برخوردارند.
از نظر زمانى، بالاترين رقم بارندگى مربوط به فصلهاى زمستان و اوايل بهار است كه با توجه به نياز بيشتر گياهان به آب در تابستان، از باران خبر چندانى نيست. ميزان بارندگى در فاصله سالهاى ١٣٦٠ تا ١٣٦١ ه. ش در حدود ٤٥٦ ميليارد متر مكعب