جغرافياى سياسى و اقتصادى ايران - خدادادی، اسماعیل - الصفحة ٢٧
كرد؛ كه همان استفاده از خطوط لوله و حمل نفت از طريق كشورهاى همجوار است. «١» وابستگى كشورهاى حوزه خليج فارس به درآمد ارزى ناشى از صادرات نفت و كالا و واردات مواد غذايى، كالاهاى خدماتى و رفاهى، سلاح و تجهيزات نظامى از يكسو و نيازمنديهاى متقابل ساكنان شبه جزيره جنوب غرب آسيا و ساكنان شرق و شمال آفريقا و همچنين جنوب آسيا از سوى ديگر باعث شده است تا اين آبراه همواره به عنوان كانون همگرايى بازرگانى و تجارت مطرح باشد، چنان كه امروز نيز خليج فارس كانون تهيه و پخش كالاها و نيازمنديها و نيز گردآورى و توزيع فرآوردههاى صادراتى ساكنان جنوب غرب آسيا براى يكديگر و براى ساير نقاط است. «٢» ج- نفت و گاز و ساير منابع خليج فارس:
اهميّت خليج فارس بيشتر به خاطر وجود منابع سرشار نفت و گاز است بطورى كه بيش از ٣٦٥ ميليارد بشكه نفت در زير تودههاى سخت و شنى سواحل خليج فارس و آبهاى كم عمق آن انباشته شده است. اين مقدار در حدود ٦٠ درصد از منابع نفت شناخته شده جهان است. همچنين خليج فارس به خاطر داشتن ٧٦ تريليون متر مكعب منابع گاز طبيعى كه حدود ٣٠ درصد ذخاير طبيعى كلّ جهان را تشكيل مىدهد، از اهميّت خاصى برخوردار است. «٣» منطقه خليج فارس به علت وجود ذخاير فراوان نفت در آن، مهمترين مقام را در تمام محاسبات استراتژيك جهان صنعتى كسب كرده است.
نفت صادراتىِ منطقه خليج فارس به وسيله كشتيهاى نفتكش و لوله صادر مىشود.
در سال ١٣٥٩ ه. ش/ ١٩٨٠ م از مجموع ٥١٠/ ١٧ ميليون بشكه نفت صادراتى ١٢/ ١٦ ميليون يعنى ٩٢ درصد آن از تنگه هرمز صادر شده پس از جنگ عراق عليه ايران و ناامنى كه توسط عراق با زدن كشتيهاى نفتكش به وجود آمد، سهم صادرات با كشتى از طريق تنگه هرمز كاهش يافت، بطورى كه در سال ١٣٦٦ ه. ش، ١٩٨٧ م كل