جغرافياى سياسى و اقتصادى ايران - خدادادی، اسماعیل - الصفحة ٦٥
ب- مناطق هموار و سرزمينهاى پست جلگههاى ساحلى سرزمين ايران از طرف شمال و جنوب به جلگههاى ساحلى «١» ختم مىشود. در قسمت شمال ايران، درياى خزر قرار دارد از حاشيه كوهستانهاى اين نواحى، رودهاى فراوانى به حوزه آبريز درياى خزر مىريزد. خليج فارس و درياى عمان نيز در جنوب ايران واقع شده است رودهاى جنوبى ايران به حوزه آبريز خليج فارس و درياى عمان مىريزد.
بر اثر شست و شوى آبها، رسوبات زيادى از كوهستانها توسط آب رودخانهها به طرف اين درياها سرازير شده كه در حاشيه آنها انباشته مىشود. اين عمل جلگههاى هموارى را به وجود آورده كه وسعت و پهناى آنها در نواحى مختلف، متفاوت است.
رسوبى بودن اين مناطق باعث شده كه سرزمينهاى ساحلى از نقاط بسيار حاصلخيز ايران محسوب شوند.
چالههاى داخلى اين چالهها كه توسط كوههاى اطراف احاطه شده، همزمان با چين خوردگى و بالا آمدن ارتفاعات به وجود آمدهاند.
تفاوت شرايط آب و هوايى، در تنوّع عوارض و شكل ظاهرى اين چالهها تأثير زيادى دارد؛ بدين صورت كه هر جا هوا مرطوبتر و ميزان بارندگى بيشتر باشد، دشتهاى حاصلخيز به وجود مىآيد، مانند چاله ماهيدشت در كرمانشاه. امّا در صورت نامساعد بودن شرايط اقليمى مانند خشكى هوا، بيابانهاى وسيعى شكل گرفته كه كوير نمك و لوت از جمله آنها هستند. اين منطقه يكى از خشكترين و گرمترين مناطق جهان است.
٢- آب و هوا آب و هواى ايران با توجه به قرار داشتن كشور در جنوب غربى آسيا و منطقه معتدل شمالى از يك سو و عرض جغرافيايى آن از سوى ديگر، بايد معتدل باشد، ولى عواملى