مرزهاى سياسى ايران‌ ايران از وسعت قابل ملاحظه‌اى برخوردار است. اين مزيت در عين حال مسأله طول مرزها و همسايگان متعدد را به دنبال دارد كه بر سرنوشت سياسى، اقتصادى اجتماعى و نظامى كشور تأثير مى‌گذارد و استراتژيهاى دفاعى و ديپلماسى خاص خود را مى‌طلبد؛ به همين علت، بررسى مرزهاى سياسى ايران اهميّت دارد. اين بحث مهم با بيان تاريخچه تحولات مرزى و وضعيّت فعلى مرزهاى سياسى كشور پيگيرى مى‌شود.
تاريخچه تحولات مرزى ايران‌ مرزهاى سياسى ايران در طول تاريخ بنا به علل سياسى كه گاهى برخى از كشورها و سرزمينها به تصرف ايران در مى‌آمد و يا از حيطه تسلط ايران خارج مى‌شد، همواره متغير بوده است. با بررسى تاريخ سياسى ايران، ملاحظه مى‌شود كه از زمان حكومت مادها (اواسط قرن ششم قبل از ميلاد)، كه اولين سلسله آريايى را در ايران تشكيل دادند، تا حدود يك قرن پيش، وسعت ايران و مرزهاى آن دايم دستخوش تغيير و تحول بوده است.
مرزهاى سياسى ايران در دوره مادها شامل چند واحد بزرگ جغرافيايى (يعنى قسمت اعظم تركستان و افغانستان، جمهورى آذربايجان، ارمنستان و در غرب تا مشرق تركيه و عراق) بوده است.
بيشترين گسترش مرزى ايران در دوره هخامنشى بوده، بطورى كه در اين دوره مرزهاى كشور از رودخانه سند در مشرق تا حوالى تونس و حبشه گسترده شده بود. سرحد شمال شرقى ايران به رود سيحون مى‌رسيد و درياچه آرال در خاك ايران قرار داشت مرز ايران در جنوب نيز تمامى درياى عمان و خليج فارس و تمامى خاك عراق، سوريه و فلسطين امروزى را شامل مى‌شد.
وسعت غير عادى كشور، گسترش مرزهاى سياسى به اضافه تنوع اديان و مذاهب و نژادها در دوره هخامنشى نمى‌توانست از نظر ادارى- سياسى در سيطره قدرت واحدى جز يك دولت نيرومند باقى بماند. از اين رو، به محض افول قدرت هخامنشى، مرزهاى‌