خليج فارس و تنگه هرمز قرار داشت، ممكن نبود و اگر حكومت وقت ايران از قدرت كافى برخوردار بود، از اين مزاياى استراتژيكى مى‌توانست در جهت رشد و تعالى كشور استفاده كند، ولى اين موقعيت استراتژيكى به سبب ضعف حكومت مركزى به زيان ايران تمام شد و ايران بطور مكرر وجه المصالحه قدرتهاى استعمارى روس، انگليس و فرانسه قرار گرفت.
اهميت جغرافيايى خليج فارس در جنگ جهانى دوم بيشتر آشكار شد: انگلستان و امريكا براى پشتيبانى از جبهه شرقى متفقين يعنى روسيه از منطقه خليج فارس و كشور ايران آن هم با استفاده از راه آهن سراسرى، تداركات و نيرو براى تقويت روسيه در مقابل آلمان فرستادند و اين راه، تنها راه‌تداركاتى بود، زيرا مسيرهاى ديگر يا قابل استفاده نبود يا امنيت نداشت. سرانجام، متفقين از اين طريق متحدين را شكست داده و ايران را پل پيروزى ناميدند. «١» حساسيت و اهميت اين منطقه تا آن اندازه است كه مقامات كشورهاى استكبارى على‌رغم ميل باطنى خود، مجبور به اظهار صريح آن شدند، چنانچه «ديويد نيوسام» معاون سياسى اسبق وزارت خارجه امريكا در يكى از مصاحبه‌هاى مطبوعاتى خود يادآور شد كه:
«اگر جهان دايره‌اى باشد كه بخواهيم مركز آن را بيابيم، بخوبى مى‌توان توجيه كرد كه اين مركز خليج فارس است.» «٢» آيزنهاور رئيس جمهور اسبق آمريكا در سال ١٩٥١ م گفت:
«خليج فارس از نظر استراتژيك مهمترين منطقه جهان است.» «٣» در دوران جنگ سرد «٤» نيز اهميّت جغرافياى خليج‌فارس بيش از پيش مورد توجه‌