جغرافياى سياسى و اقتصادى ايران - خدادادی، اسماعیل - الصفحة ١٥٧
در ايران با توجه به تحقيقاتى كه توسط كارشناسان داخلى و خارجى صورت گرفت، معادن گوناگونى يافت شد كه جز در پارهاى از موارد از اغلب آنها استفاده نمىشود. البته علت عدم بهرهگيرى از همه معادن كشور را بايد در مقرون به صرفه نبودن استخراج آنها دانست. چند عامل در استخراج معادن نقش دارد كه بايد مورد توجه قرار گيرد. اين عوامل عبارتند از: نوع معدن، مقدار ذخيره معدن، كيفيّت معدن، عمق معدن، موقعيّت طبيعى معدن و بالاخره مكان ذخيره معدن؛ زيرا اگر براى مثال ذخاير معدن كم باشد ايجاد تأسيسات جهت بهرهگيرى از آنها به صرفه نخواهد بود. «١» اكتشاف معادن در ايران جغرافياى سياسى و اقتصادى ايران ١٦٧ ويژگيهاى صنايع سبك ص : ١٦٧ در ايران اكتشاف و استخراج معادناز اوايل حكومت قاجاريه از طريق اعطاى امتيازات شروع گرديد؛ اعطاى امتياز استخراج معادن «قرهچهداغ» در آذربايجان به شركت معادن روس در سال ١٢٧٢ و انحصار استخراج معادن زغال سنگ و نفت و حق تقدم استخراج ساير معادن در دو طرف خط تبريز- قزوين، جلفا- تبريز و ... در سال ١٢٨١ ه. ش به روسيه از اين نمونه است.
تحقيقات گسترده پيرامون اكتشاف و بهرهبردارى از معادن ايران با مطالعات و تحقيقات مؤسسه زمينشناسى و اكتشافى در سال ١٣١٨ ه. ش شروع شد. بنگاه اكتشاف و بهرهبردارى معان نيز در سال ١٣٢٩ تأسيس شد كه كوششهاى زيادى را جهت چگونگى و استخراج معادن به عمل آورد. در سال ١٣٤٠ ه. ش توسّط مؤسسه خاك شناسى در حدود هزار كيلومتر مربع نقشهبردارىهاى زمينى صورت گرفت و وجود معادن زيادى مورد تأييد قرار گرفت. «٢» طرحهايى كه جهت اكتشاف معادن ايران تاكنون صورت گرفته عبارتند از:
١- پروژه زمينشناسى كرمان؛ پروژه زمين شناسى و اكتشاف معدنى در نواحى كرمان توسط مؤسسه زمين شناسى و معدنى يوگسلاوى سابق و با نظارت سازمان زمينشهرى كشور از سال ١٣٤٧ ه. ش آغاز شد و به مدت شش سال ادامه يافت. در