جغرافياى سياسى و اقتصادى ايران - خدادادی، اسماعیل - الصفحة ٢٦
ب- آبراه تجارى و بازرگانى:
فرو رفتگى آب به خشكى اطراف ساحل و آرامش نسبى آب در خليج فارس و درياى عمان باعث به وجود آمدن حوزهها و خليجها شده و موقعيّت مناسبى را براى ايجاد بنادر فراهم كرده است كه كشتيهاى غول پيكر و شناورهاى گوناگون مىتوانند در كنارهآن پهلو بگيرند.
علاوه بر مزيّت فوق، وجود گذرگاه، طبيعى و هلالى شكل هرمز كه درياى نيمه بسته خليج فارس را به اقيانوس هند و آبهاى آزاد جهان پيوند مىدهد و عامل حيات آن نيز به حساب مىآيد و باعث شده كه خليج فارس به عنوان يكى از آبراههاى جهان مورد استفاده قرار گيرد. «١» تا قبل از حفر كانال سوئز، خليج فارس يك آبراه مهمّ تجارى جهت ارتباط با اقيانوس هند و جنوب شرقى آسيا محسوب مىشد. كشتيها پس از طى آبهاى بين درياى سرخ و خليج فارس براحتى خود را به اقيانوس هند رسانده و كالاها را از شرق به خليج فارس حمل مىكردند و از آنجا به سواحل مديترانه و اروپا و برعكس مىبردند.
كشف نفت در منطقه خليج فارس و نياز جهان به اين ماده حياتى و استراتژيك بيش از پيش بر اهميّت اين آبراه تجارى افزود، بطورى كه قبل از وقوع انقلاب اسلامى، وابستگى كشورهاى صنعتى به نفت منطقه خليج فارس بسيار بالا بود؛ براى مثال امريكا ٣٠ درصد، ژاپن بيش از ٧٠ درصد و اروپاى غربى بيش از ٦٠ درصد نياز نفتى خود را از اين منطقه تأمين مىكردند هر چند پس از انقلاب اسلامى به دلايل شوك نفتى و جنگ بين ايران و عراق نگرانى ناشى از بسته شدن تنگه هرمز از ميزان وابستگى اين كشورها به تنگه هرمز كاسته شد، با اين حال در سال ١٩٨٦ باز هم ژاپن ٦١ درصد، فرانسه ٣٢ درصد و ايتاليا ٤٧ درصد نياز نفتى خود را از منطقه خليج فارس تأمين نمودند. بنابراين خليج فارس ازنظر تجارى مثل قلبى است كه از طريق رگها، يعنى راههاى مواصلاتى دريايى، خون را دربدن جريان مىدهد و در صورت اختلال بايد از قلب مصنوعى با تمام محدوديتهايش استفاده