جغرافياى سياسى و اقتصادى ايران - خدادادی، اسماعیل - الصفحة ٤٣
به دنبال جنگهاى دو ساله (١٨٢١- ١٨٢٣ م) بين ايران و عثمانى قرارداد صلحى در ارزروم تركيه در سال ١٨٢٣ به امضاء رسيد؛ اين موافقت نامه نيز مقررات مرزى عهدنامه ١٧٤٦ نادر شاه را معتبر تلقى مىكرد.
اين قرارداد نيز نتوانست به اختلافات مرزى دو طرف خاتمه بدهد. با پادرميانى انگليس و روسيه، كمسيونى با شركت نمايندگان ايران و عثمانى، روسيه و انگليس در ارزروم تشكيل شد. توافق به عمل آمده در اين كمسيون كه تا سال ١٨٤٧ م، (١٢٣٨ ه. ق) به طول انجاميد به امضاى دو دولت رسيد كه معاهده ارزروم دوّم ناميده شد. «١» بر اساس اين معاهده، ايران از دعاوى خود در مورد سليمانيه چشم پوشى كرد و دولت عثمانى هم متعهد شد كه خرمشهر و آبادان و لنگرگاه زمينى واقع در ساحل شرقى اروند رود- شط العرب- را متعلق به ايران بشناسد. «٢» پس از شكست و تجزيه امپراتورى عثمانى (بعد از جنگ جهانى اوّل) و تشكيل دو دولت عراق و كويت، ايران با اين كشورها هم مرز شد.
مرز ايران با تركيه از دالامپرداغ تا قره سوى سفلى و ارس به طول ٤٨٦ كيلومتر است. «٣» امتداد عمومى خط مرز از دالامپرداغ تا دره قطور از خط الرأس كوهستان عبور مىكند. ارتفاعات موجود در خاك تركيه از درّه قطور تا داركلان (ديم قشلاق) از خط الراس ارتفاعات مىگذرد كه نسبت به خاك ايران ديد و حاكميت دارد. «٤» مرز با عراق از دهانه ناو تا دالامپرداغ به طول ١٦٠٩ كيلومتر است. اين خط مرزى همان مرز قديمى ايران و عثمانى است كه در جنوب از مقسّمالمياه اروند رود شروع شده و از داخل هورالعظيم گذشته و پس از پشت سر نهادن عارضههاى متعدد جغرافيايى به جنوب دهلران مىرسد. در اين ناحيه تا قصر شيرين خط مرزى ايران و عراق از پاى آخرين ارتفاعات ايلام مىگذرد؛ پس از قصر شيرين از بخش كم ارتفاعى گذشته و به كوه دالامپير نقطه مرزى ايران و عراق و تركيه مىرسد. «٥»