جغرافياى سياسى و اقتصادى ايران - خدادادی، اسماعیل - الصفحة ٣٠
با شروع جنگ جهانى اول اهميّت حياتى نفت به عنوان يك عنصر مهمّ نظامى و اقتصادى هر روز به وضوح بيشتر، آشكار مىشد. در سال ١٢٩٤ ه. ش كلما نسو سياستمدار فرانسوى نفت را خون جبهه جنگ كه باعث پيروزى در نبرد مىشود، ناميد.
ويليام راجرز وزير امور خارجه اسبق آمريكا در گزارش ٢٦ مارس ١٩٧١ خود درباره سياست خارجى آمريكا متذكر شد:
«شبه جزيره عربستان، عراق و ايران در حدود دو سوّم از ذخاير شناخته شده نفت جهان را دارا مىباشند. استفاده از اين نفت در شرايط مناسب سياسى و اقتصادى براى كشورهاى متحد ما در اتحاديه آتلانتيك و ساير كشورهاى اروپاى غربى و ژاپن واجد كمال اهميّت است.» «١» اهميّت استراتژيكى نفت كشور ما زمانى روشن مىشود كه بدانيم نشانههاى كاهش توليد نفت در جهان بخصوص نفت درياى شمال ظاهر شده است. اين در حالى است كه پنج كشور حوزه خليج فارس (ايران، عربستان، عراق، امارات متحده عربى وكويت) قادرند بين ٨٠ تا ١٠٠ سال آينده در حد صادرات كنونى، نفت صادر كنند. در ميان اين كشورها ايران از مزيت ديگرى نيز برخوردار است و آن همسايگى با كشورهاى آذربايجان و قزاقستان مىباشد؛ يعنى اگر منابع نفتى خليج فارس نيز نباشد بازهم ايران به خاطر همسايگى با اين دو كشور و منابع نفتى موجود در درياى خزر، از اهميّت فوق العادهاى برخوردار خواهد بود. «٢» ميزان ذخاير نفت ايران را حدود (٩/ ٩٢ ميليارد بشكه)، يعنى ١٠ درصد ذخاير نفتى جهان تخمين زدهاند. «٣» ب- اهميّت گاز:
در مورد امكان جايگزينى ساير انرژيها به جاى نفت در حال حاضر بيش از هر چيز، زغال سنگ، گاز طبيعى، انرژى هستهاى و آلى مطرح است. آلودگى ناشى از مصرف