جغرافياى سياسى و اقتصادى ايران - خدادادی، اسماعیل - الصفحة ٢٨
نفت صادراتى به ٩٤٦/ ٩ ميليون بشكه رسيد كه از اين مقدار ٤١٤/ ٦ ميليون بشكه يعنى ٦٣ درصد آن از تنگه هرمز حمل گرديد. «١» اشغال كويت توسط نيروهاى عراقى در سال ١٣٦٩ ه. ش/ ١٩٩٠ م كه منجر به قطع صدور نفت از اين دو كشور گرديد و به جنگ نفت در خليج فارس انجاميد، نوسانات شديدى در قيمتهاى نفت ايجاد كرد كه بار ديگر اهميّت حياتى اين منطقه را در تأمين انرژى جهان به اثبات رسانيد؛ بطورى كه ديك چنى وزير جنگ وقت آمريكا درباره بحران كويت اعلام كرد:
«براى ما آل صباح مطرح نيست، ما نفت را مىخواهيم.» «٢» ٤- نفت و گاز و اهميّت آنها چهارمين عاملى كه سبب شد، ايران از موقعيّت واهميّت استراتژيكى بسيار زيادى برخوردار باشد، وجود نفت و گاز در اين كشور و اهميّت حياتى و جهانى آن است كه هر يك مورد بحث قرار مىگيرد.
الف- اهميّت نفت:
در يك بررسى كلى، هيچ گونه فعاليتى در هستى بدون صرف انرژى امكان پذير نيست، بطورى كه دانشمندان معتقدند، موجودات زنده در حالت خواب و استراحت به ميزان قابل توجهى، انرژى مصرف مىكنند. چنانچه قدرى محدودتر از اين اظهار نظر كلى و در چارچوب جامعههاى انسانى بينديشيم، بخوبى آشكار مىشود كه موتور اقتصادى جوامع انسانى بدون صرف انرژى به حركت در نمىآيد و بطور كلى، اقتصاد يك جامعه در مفهوم عام آن كه كليه جوانب عادى زندگى انسان، آن را در بر مىگيرد، بدون در نظر گرفتن نقش انرژى متصوّر نيست.
زغال سنگ تا زمان جنگ جهانى اوّل در صدر انرژى مصرفى جهان بود. از حدود سالهاى