٢- وسائل ارتباط جمعى‌ عصر ارتباطات، واژه‌اى است كه امروزه توسط برخى از پژوهشگران به جاى عصر اتم استعمال مى‌شود. علت اين استعمال را نقش تعيين‌كننده‌اى مى‌دانند كه ارتباطات در زندگى بشر قرن بيستم ايفا مى‌كند. انسان امروز، هرگز نمى‌تواند نسبت به آنچه كه در محيط او مى‌گذرد، بى‌تفاوت باشد. از اين رو، مبادله اطلاعات و اخبار در جهان كنونى، از اهميّت ويژه‌اى برخوردار است.
دنياى صنعتى امروز با در اختيار داشتن تكنولوژى بالاى ارتباطى توانسته است با يورش‌هاى تبليغاتى خود زمينه را براى تداوم هر چه بيشتر چپاول آماده كند. غرب با استفاده از كنترل منابع جمع‌آورى خبر، صدور گسترده و بى‌رويه فرآورده‌هاى فرهنگى به جهان، زنجيره‌اى از روزنامه‌ها در سطح جهانى و در اختيار گرفتن كمپانى‌هاى انتشاراتى، توانسته است تسلط فرهنگى خود را بر جهان سوّم ممكن سازد. آنها با بهره‌گيرى از اين وسائل به جنگ با فرهنگهاى سنتى كشورها رفته‌اند و آنها را سركوب كرده و در صدد تغيير ساختار فرهنگى و اجتماعى اين كشورها برآمده‌اند.
با توجه به اين مقدمه، بايد گفت كه وسائل ارتباط جمعى اعم از خبرگزاريها، شبكه‌هاى راديو و تلويزيون، نشريات، روزنامه‌ها، پست و تلفن و تلگراف، كتاب و غيره مى‌تواند به عنوان وسيله‌اى مؤثر در جهت نزديك كردن سرزمينها و فرهنگهاى مردم به كار آيد. اين ابزارها در صورت استفاده منفى از آنها، مى‌تواند براى مسخ فرهنگ و هويت ملّى يك سرزمين به كار آيند.
در ايران استفاده از وسائل ارتباط جمعى، سابقه‌اى طولانى دارد. به عنوان نمونه، شبكه پستى در ايران از زمان كورش هخامنشى شكل گرفت و تا زمان ناصرالدين شاه كه پست وارد مرحله جديد از تكامل خود شد، باقى مانده بود. اداره پست به سبك امروزى در زمان صدارت ميرزا تقى خان اميركبير در سال ١٢٦٧ ه. ق و به دستور وى تأسيس شد. به دنبال اين حركت، تلگراف با به كارگيرى سيستم «مورس» در سال ١٢٣٧ ه. ش‌