بطور كلى، كشورهايى كه در نزديكى اقيانوس و درياها قرار دارند و يا به طور كلى در خشكى احاطه شده‌اند و كشورهايى كه در همسايگى ممالك قدرتمند قرار دارند و نيز كشورهايى كه در همسايگى مملكتهاى داراى ايده‌ئولوژى خاصى واقع شده‌اند، وضعى مغاير يكديگر داشته و از نظر جغرافياى سياسى قابل مطالعه و توجه بيشترى مى‌باشند.
ايران به خاطر ارتباط با درياى خزر و خليج فارس، از موقعيت نسبى مناسبى برخوردار است و از سوى جنوب با آبهاى آزاد جهان ارتباط دارد. حدود بيش از ١٣ مجموع مرزهاى ايران را مرزهاى آبى تشكيل مى‌دهد كه شامل مرزهاى جنوب بيش از ١٨٠٠ كيلومتر و درياى خزر با ٦٣٠ كيلومتر مى‌باشد. «١» جمهورى اسلامى ايران از طرف شمال «٢» با كشورهاى تركمنستان، آذربايجان و ارمنستان با طول خط مرزى ٢٣٧٠ كيلومتر و از طرف مغرب با كشورهاى عراق و تركيه به ترتيب با ١٢٨٠ و ٤٧٠ كيلومتر هم مرز است. از طرف شرق با كشورهاى افغانستان و پاكستان به ترتيب با ٨٥٠ و ٨٣٠ كيلومتر و از طرف جنوب به درياى عمان و خليج فارس به طول ١٨٨٠ كيلومتر مرز زمينى دارد. همسايگى ايران با كشورهايى مانند روسيه، پاكستان، تركيه و عراق و نيز حضور غير قانونى آمريكا در خليج فارس به منظور مقابله با انقلاب اسلامى ايران باعث گرديد كه بخش عمده‌اى از امكانات مالى و انسانى كشورمان صرف امور دفاعى و امنيّتى گردد.
موقعيّت استراتژيكى‌ عواملى چند سبب شده كه ايران از موقعيّت و اهميّت استراتژيكى بسيار مهّمى برخوردار باشد. اين عوامل عبارتنداز: وسعت، جمعيّت، قرار گرفتن در تمام سواحل شمالى خليج فارس، وجود منابع نفت و گاز و ساير معادن و امّ القراى انقلاب اسلامى جهان بودن. اينك توضيح آنها: