اسوههاى فرماندهى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٧
هر چند نام كسان ديگرى نيز در شمار ميزبانان اين بزرگواران به ثبت رسيده است كه سعد بن خيثمه اوسى و اسعد بن زراره از قبيله بنىنجّار از معروفترين آنها هستند. «١» بعضى گفتهاند كه پيامبر (ص) در خانه سعد بن خيثمه، تنها به منظور گردهمآيى و سخنرانى براى مسلمانان حضور مىيافته است، چون وى زن نداشت و مجردها در خانه وى گرد مىآمدند. «٢» به نظر مىرسد كه ميزبانى سعد بن خيثمه از حمزه نيز به همين اندازه بوده و آن جناب تنها هنگام اجتماعات و نشستهاى عمومى به اين خانه گام مىنهاده است و يا حتى اگر سعد ميزبان اصلى حمزه بوده، اين ميزبانى دورانى بسيار كوتاه داشته است. حمزه در نخستين فرصت با دختر ملّة بن مالك، از عموزادههاى كلثوم بن هِدم، ازدواج كرد. «٣» اين خود دليل ديگرى است بر اينكه حمزه در خانه كلثوم زندگى مىكرده و روابط صميمانهاى با وى داشته است.
حكومت اسلام پس از هجرت مسلمانان به مدينه، شرايط براى تشكيل نخستين حكومت اسلامى فراهم شد و پيامبر (ص) هسته مركزى جامعه اسلامى را پىريزى كرد.
مسلمانان از مرحلهاى بس دشوار و توانفرسا باموفقيت گذشته، به مرحله نوينى گام نهاده بودند. آنان از موضع انفعال و ستمكشى و بردگى، به استقلال و آزادى رسيده بودند.
اما اين جابجايى ناخواسته، مسلمانان را با زيانهاى مالى فراوانى روبهرو كرد و پيوندهاى زناشويى و خانوادگى بسيارى را از هم گسست. با اين همه، اهميّت از دست رفتهها در برابر پيروزى به دست آمده بسيار ناچيز جلوه مىكرد و آينده بس درخشانى نه تنها در انتظار آنان بلكه فرا راه تاريخ بشرى قرار داشت.
رسول خدا (ص) به همّت والاى مسلمانان انصار، به سرعت به وضع نابسامان اقتصادى و اجتماعى مهاجران پايان داد و با پيمان برادرى (مؤاخاة) ميان مهاجران و انصار، به نخستين مشكل جامعه نوپاى اسلامى خاتمه بخشيد.