رسول خدا (ص) پس از پيروزى غرورانگيز مسلمانان در نبرد بدر، به هنگام بازگشت سپاه اسلام، زيد بن حارثه و عبداللّه بن رواحه را پيشاپيش به مدينه فرستاد تا خبر سلامتى رسول خدا (ص)، مسلمانان و مژده فتحى را كه خداوند عطا كرده بود، به مردم مدينه برسانند. زيد هنگامى به مدينه رسيد كه مسلمانان از مراسم خاكسپارى رقيه، دختر پيامبر اكرم (ص) برمى‌گشتند. پس از مدتى پيامبر با مجاهدان بدر به همراه اسيران و غنايم وارد مدينه شدند. «١» آن حضرت در حالى كه سوار ناقه خود، قصواء، بود، در مدينه به اسامة بن زيد برخورد و او را بر شتر سوار كرد و جلوى خود نشاند. «٢» پايدارى در احد پس از پيروزى مسلمانان در بدر، در شوّال سال سوّم هجرى، جنگ احد پيش آمد. در اين جنگ نيروهاى رزمى سپاه اسلام هفتصد نفر بودند كه كمانداران نيز جزء آن گروه به حساب مى‌آمدند. زيد بن حارثه نيز در جنگ احد شركت فعّال داشت.
مشركان ابتدا فرار كردند و مسلمانان به جمع‌آورى غنايم پرداختند. ناگاه گروهى از قريش از پشت حمله كردند و مسلمانان پراكنده شدند. دشمن پيامبر را احاطه كرده بود و فقط عدّه كمى از آن حضرت دفاع مى‌كردند. پيامبر مسلمانان را به جنگ تشويق مى‌كرد، برخى از مشركان به سوى ايشان و مسلمانان تيراندازى مى‌كردند. رسول خدا (ص) و عدّه‌اى از مسلمانان نيز به تيراندازى پرداختند. يكى از كسانى كه نامش در جمع تيراندازان آمده، زيد بن حارثه است. «٣» چنان كه گفتيم رسول خدا (ص) بين او و حمزه پيمان برادرى بست. از اين رو، پيش از شروع جنگ، حمزه او را وصىّ خود قرار داد و به او وصيّت كرد. «٤» نام زيد در غزوه حَمراءُ الأَسَد نيز آمده است «٥» و از اينكه در اين جنگ تنها حاضران در جنگ احد شركت كرده و بيشتر آنان مجروح بودند، به احتمال زياد زيد نيز جزو افرادى بوده كه در احد مقاومت كرده و مجروح شده است.