اسوههاى فرماندهى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٥
آنها بر تو است و نه حساب تو بر آنها كه آنها را طرد كنى و در نتيجه از ستمگران شوى. «١» آيه ديگر هنگامى نازل شد كه گروهى از مسلمانان (عمّار، پدرش و مادرش، صُهَيْبْ، بلال و خبّاب) در چنگال مشركان گرفتار بودند و آنها را مجبور به ترك اسلام و اظهار كلمات كفرآميز كردند. پدر و مادر عمّار در اين ماجرا سرسختانه مقاومت كردند و به شهادت رسيدند، ولى عمّار آنچه مشركان مىخواستند، به زبان آورد. اين خبر در ميان مسلمانان شايع شد. بعضى غياباً عمّار را محكوم كردند و گفتند: او از اسلام روى گردانده و كافر شده است، امّا پيامبر (ص) فرمود:
چنين نيست، عمّار سرا پا ايمان است و ايمان با گوشت و خون او آميخته است.
چيزى نگذشت كه عمّار، مجروح و گريان به حضور رسول خدا (ص) آمد. پيامبر (ص) پرسيد: عمّار چه شده است؟ عمّار گفت: اى پيامبر، خبر ناگوارى دارم، مشركان دست از سرم بر نداشتند تا نسبت به شما جسارت كردم، و بتهاى آنها را به نيكى ياد كردم. پيامبر (ص) با دست خود اشك از چشمان عمّار پاك كرد و فرمود: اگر باز هم تو را زير فشار قرار دادند، آنچه مىخواهند بگو! در اين هنگام اين آيه نازل شد: «٢» هر كس كه بعد از ايمان كافر شود به جز آن كس كه زير فشار واقع شده است، در حالى كه دلش به ايمان آرام و مطمئن است ... و براى آنان عذابى سخت خواهد بود. «٣» پايهگذار نخستين مسجد عمّار نخستين كسى است كه در اسلام اقدام به ساختن مسجد كرد، زيرا رسول خدا (ص) با درخواست عمّار مسجد قبا را بنا نهاد. پيش از آغاز كار، عمّار به مقدار لازم سنگ جمعآورى كرد و سرانجام، خود، بناى آن را به پايان برد. «٤» عمّار همچنين در ساختن مسجد النبى (ص) در مدينه نيز تلاش فراوان كرد. «٥»