بررسی تسهیلات بانکی از منظر فقه اسلامی - جمعی از شاگردان استاد اشرفی شاهرودی - الصفحة ٣٥ - ب تاریخچه ممنوعیت ربا و ادلّه حرمت آن
در بِین مسلمانان اعم از امامِیّه و اهل سنّت؛ أصل حرمت ربا اتّفاقِی است و نِیازِی به دلِیل خاصِی ندارد بعد از اِین که در آِیات شرِیفه قرآن و رواِیات به صراحت از آن نهِی شده و به منزله حرب مع الله و رسوله شمرده شده است.
برخِی از آِیات شرِیفه قرآن در حرمت ربا
١(.(ِیا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَ ذَرُوا مٰا بَقِيَ مِنَ الرِّبٰا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ^ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوٰالِكُمْ لاَ تَظْلِمُونَ وَ لاَ تُظْلَمُونَ) [١]
٢(الَّذينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلاَّ كَما يَقُومُ الَّذي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْ;عُ مِثْلُ الرِّبا وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا...) [٢]
٣.(يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبَوا أَضْعافاً مُضاعَفَةً وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون) [٣]
برخِی از رواِیات در حرمت ربا
١.صحِیحه يعقوب بن شعيب: الْفَضْلُ بْنُ الْحَسَنِ الطَّبْرِسِيُّ فِي مَجْمَعِ الْبَيَانِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علِیه السلامقَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ]لَمَّا أُسْرِيَ بِي إِلَِی السَّمَاءِ رَأَيْتُ قَوْماً يُرِيدُ أَحَدُهُمْ أَنْ يَقُومَ وَ لَا يَقْدِرُ عَلَيْهِ مِنْ عِظَمِ بَطْنِهِ قَالَ قُلْتُ: مَنْ هَؤُلَاءِ يَا جَبْرَئِيلُ قَالَ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا [٤] رسولخدا] پِیامبر اکرم ]در شب معراج گروهِی را دِید که به جهت سنگِینِی شکم؛ قادر بر بلند شدن نبودند. وقتِی پِیامبر از آنها سؤال نمود. جبرئِیل عرض کرد: اِینها رباخواران هستند.
٢. موثقه سعد بن طرِیف: أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَرِيفٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علِیه السلام قَالَ: أَخْبَثُ الْمَكَاسِبِ كَسْبُ الرِّبَا.[٥] خبِیثترِین تجارات کسب بوسِیله رباخوارِی است.
٤٣. [١] ترجمه: اِی کسانِی که اِیمان آوردهاِید، از خدا بترسِید و زِیادِی ربا را رها کنِید اگر به راستِی اهل اِیمانِید. سوره بقره؛ آِیه ٢٧٨.
٤٤. [٢] ترجمه: کسانِی که ربا خورند (در قِیامت) برنخِیزند جز به مانند آن که به وسوسه شِیطان دِیوانه شده بدِین سبب گرفتار شدند که گفتند: فرقِی بِین تجارت و ربا نِیست؛ حال آنکه خدا تجارت را حلال و ربا را حرام نموده است. سوره بقره؛ آِیه ٢٧٥.
٤٥. [٣] ترجمه: اِی کسانِی که اِیمان آوردهاِید، ربا نخورِید تا دائم سود بر سرماِیه بِیفزاِیِید و چند برابر شود، از خدا بترسِید، باشد که رستگارِی شوِید. سوره آل عمران؛ آِیه ۱۳۰.
٤٦. [٤] وسائل الشيعة، الشيخ الحر العاملي، ط آل البيت.ج١٨، ص١٢٣، أبواب تحرِیم ربا؛ باب١، ح ١٦.
٤٧. [٥] الكافي (ط - الإسلامية)، ج٥، ص: ١٤٧.