بررسی تسهیلات بانکی از منظر فقه اسلامی - جمعی از شاگردان استاد اشرفی شاهرودی - الصفحة ٤٦ - الف اقسام شرط زیادی در قرض ربوی

الف: اقسام شرط زِیادِی در قرض ربوِی

١. زِیادِی عِینِی

اگر قارض «قرض دهنده» شرط کند که مقترض «قرض گِیرنده» علاوه بر اصل قرض، زِیادِی عِینِی خارجِی بپردازد ربا و حرام است و در اِین جهت فرقِی نِیست که آن زِیادِی وزنِی باشد ِیا عددِی و ِیا کِیلِی، همجنس باشد ِیا غِیر همجنس هرگونه زِیادِی بر اصل قرض ربا و حرام است.

P مثال اوّل: قارض ِیک مِیلِیون تومان قرض بدهد، به شرط اِینکه مقترض ِیک مِیلِیون و ِیکصد هزار تومان پس بدهد در اِین مورد زِیادِی و مازاد آن «ِیکصد هزار تومان» از همان جنسِی است که قرض داده است. اِین زِیادِی همجنس و عددِی است.

P مثال دوّم: قارض ١٠ کِیلو برنج قرض بدهد و شرط کند ١١ کِیلو برنج از همان نوع پس بگِیرد. اِین زِیادِی همجنس و وزنِی است.

P مثال سوّم: اگر ِیک کِیلو گندم قرض کند به شرط اِین که سال آِینده ِیک کِیلو گندم به همراه نِیم کِیلو جو برگرداند اِین زِیادِی غِیر همجنس و وزنِی است.

P مثال چهارم: قارض شرط کند که مقترض علاوه بر پولِی که قرض گرفته، مقدارِی برنج هم به او بدهد. در اِین مورد زِیادِی غِیر همجنس و وزنِی است.

P مثال پنجم: قارض ١٠ عدد استکان قرض بدهد و شرط کند ١١ عدد استکان مثل همان ِیا از جنس دِیگر پس بگِیرد در اِینجا زِیادِی عددِی؛ از همان جنس ِیا جنس دِیگر است.

٢. زِیادِی عملِی

به اِین صورت که قارض شرط کند مقترض«قرض‌گِیرنده» عملِی را که داراِی ارزش مالِی است براِی مقترض انجام دهد، زِیادِی عملِی خود بر دو قسم است:

P قسم اوّل: زِیادِی عملِی غِیر عبادِی: مثل اِینکه قارض ِیک مِیلِیون تومان قرض بدهد و شرط کند که مقترض به ‌طور مجّانِی ماشِین وِی را تعمِیر کند ِیا لباسِی را براِی او بدوزد.