بررسی تسهیلات بانکی از منظر فقه اسلامی - جمعی از شاگردان استاد اشرفی شاهرودی - الصفحة ٤٣ - دـ نمونهای از آیات و روایات درباره قرضدادن و مهلت به بدهکار

٩.حسن بن خنيس به امام صادق علِیه السلام عرض كرد: عبدالرّحمن بن سيابه از مردِی طلبِی داشت. بعد از مدّتِی بدهکار از دنِیا رفت. او گفتيم از طلب خود بگذر و آن را ببخش، ولِی او امتناع ورزيد، امام فرمود: مگر او نمِی‌داند به هر درهمِی که ببخشد؛ ده درهم عوض خواهد گرفت و الا در مقابل هر درهم بيش از يك درهم ثواب او نيست. [١]

١٠.در روز بسيار گرمِی رسول خدا]در حالِی كه كف دست خود را سايبان قرار داده بود به اصحاب خود فرمود: چه کسِی از شما مِی‌خواهد از شدت گرماِی قِیامت در سايه قرار گيرد؟ حضرت اين جمله را سه بار تكرار نمود. اصحاب هر بار گفتند: ما يا رسول الله! حضرت فرمود: كسِی كه به بدهکار مهلت دهد يا از طلب خود درگذرد از شدت گرماِی قِیامت در سايه رحمت الهِی قرار خواهد گرفت. [٢]

نکته: در صورت ناتوانِی بدهکار از پرداخت بدهِی، طلبکار حق توقِیف ِیا فروش و ِیا مطالبه مستثنِیات دِین را ندارد؟ شخصِی به حضرت امام صادق علِیه السلام عرض کرد: من از فردِی طلبکارم و او مِی‌خواهد خانه‌اش را بفروشد و طلب مرا بدهد، حضرت دو بار فرمود: (أُعِیذُکَ بِاللّهِ أَنْ تُخْرِجَهُ مِنْ ظِلِّ رَأْسِه) به خدا پناه ببر از اِینکه او را از سر پناهش بِیرون کنِی.[٣]

مستثنِیات دِِین عبارت است از:

• خانه محل سکونت.

• لباس‌هاِی ضرورِی، اگر چه به جهت زِینت و تجمل باشد.

• لوازم خانه از قبِیل فرش، پرده، تلفن، ِیخچال، اجاق‌گاز، ظروف خوردن و آشامِیدن... با در نظر گرفتن مقدار حاجت و شأن بدهکار و نِیز کتاب‌هاِی علمِی به مقدار احتِیاج.

• ماشِین ِیا وسِیله نقلِیه دِیگر که براِی سوارِی به آن احتِیاج دارد به طورِی که اگر آن را بفروشد، در زحمت و سختِی قرار مِی‌گِیرد ِیا صدمة آبروِیِی به او مِی‌رسد...

٧٢. [١] وسائل الشيعة،، ط آل البيت ج‌١٨، ص: ٣٦٣‌.

٧٣. [٢] نمونه معارف ج ٥ ص ٢٥٣.

٧٤. [٣] تهذِیب الأحکام، ج٦، باب٨١، الدِیون و احکامها، ص١٨٧، ح١٥.